Lees voor

'In de huid van het slachtoffer'

16-01-2012 00:00
0 reacties

Annet Ardesch
in programma
'Proefkonijnen'

GORINCHEM - ,,Het is zo leuk dat ze me hebben gevonden!'' Vlak na de kerstvakantie kreeg beeldend kunstenaar Annet Ardesch een totaal onverwacht telefoontje van de televisieomroep BNN. ,,Ik dacht eerst dat ze een abonnement wilden verkopen of zo, maar het verzoek was totaal anders. Via internet hadden ze ontdekt dat ik compositietekeningen maak voor de politie en zij vroegen of ik mee wilde werken aan het programma Proefkonijnen met Dennis Storm en Valerio Zeno.''

Maar de opnamen voor dit luchtig wetenschappelijke programma moesten wel meteen de volgende dag plaatsvinden in Alkmaar. Dus hals-over-kop vertrok Annet Ardesch bewapend met tekenblok en potloden naar Noord-Holland. In de semiwetenschappelijke tests, die de proefkonijnen ondergaan, moest worden vastgesteld wie van de twee de betrouwbaarste getuige is en of een compositietekening echt op de verdachte lijkt. Voor het programma werden Dennis en Valerio eerst 'overvallen' door een acteur. Daarna vertelden zij onafhankelijk van elkaar aan Annet hoe de boef eruit zag en zij tekende, ondertussen vragen beantwoordend aan de programmamakers.
Compositietekenen
Annet Ardesch is als beeldend kunstenaar gespecialiseerd in portretten en technische onderwerpen. Het compositietekenen voor de politie kwam eigenlijk stomtoevallig op haar pad. ,,Na de opening van het nieuwe politiebureau in Gorinchem kregen we als gemeenteraadsleden een rondleiding. Bij een rechercheur hing een tekening van een verdachte en zo kwamen we aan de praat. Ik werk nu regelmatig voor de politie Zuid-Holland Zuid en Rijnmond. Soms komen mijn tekeningen in Opsporing Verzocht. Het is boeiend, maar wel heel intensief werk.''
Na een overval of zedenmisdrijf wordt Annet gevraagd om samen met het slachtoffer een tekening van de dader te maken. ,,Dan moet ik meteen naar het politiebureau in Dordrecht. Ik lees altijd eerst het proces verbaal. Daar staan al gegevens over het uiterlijk van de verdachte in. Dan ga ik naar het slachtoffer. Die is vaak nog heel emotioneel. Zij moeten zo snel mogelijk aan de tekening meewerken, nog voordat zij met slachtofferhulp spreken.''
De sessies duren twee tot soms wel vijf uur. ,,Vooral bij zedenmisdrijven zoals verkrachting zijn de slachtoffers vaak nog helemaal overstuur. Dan doen we het rustig aan. Eerst een kopje koffie of thee, het slachtoffer voor zover mogelijk geruststellen en onderwijl tekenen. Stapje voor stapje een gezicht helemaal ontrafelen; ogen, wangen, kin, mond. Soms weten ze het halverwege niet meer. Maar omdat ik kennis heb van uiterlijke kenmerken en dan schetsmatig verder ga, komen de herinneringen soms weer boven. Het kan heel schokkend zijn, als een slechtoffer het gezicht van de dader uiteindelijk weer voor zich ziet. Verkrachtingen vinden meestal in donker of schemerdonker plaats. Slachtoffers hebben het gezicht van de dader vaak niet goed gezien en dan is het moeilijk.''
Kotsmisselijk
Annet Ardesch vertelt dat ze eindeloos de energie kan opbrengen om geconcentreerd naar het slachtoffer te luisteren en voortdurend te schetsen. Eerst potloodlijnen, dan inkleuren, meer diepte en contrast. ,,Je kruipt als het ware in de huid van die ander. We maken de tekening echt samen. En als een compositietekening dan goed is gelukt, kan het slachtoffer er akelig van worden of zelfs kotsmisselijk. Het is aangrijpend werk. Als ik weer thuis kom, dan voel ik pas dat ik er doodmoe van ben.''
Eén keer is een bovenmatig succes bereikt met de compositietekeningen. ,,In de omgeving van de Drechtsteden vonden drie verkrachtingen plaats. De beschrijvingen van de slachtoffers waren verschillend, dus de politie ging er aanvankelijk van uit dat het om verschillende daders ging. Maar toen we tekenden, zagen we toch overeenkomsten. Dat heb ik tegen die rechercheurs gezegd en uiteindelijk bleek het inderdaad om één serieverkrachter te gaan. Die hebben ze toen gepakt.''
De klus in Alkmaar met de presentatoren Dennis en Valerio was hierbij vergeleken een feest. Wie van de twee de beste getuige is, is te zien in de uitzending van het programma Proefkonijnen van BNN, waarschijnlijk op woensdag 25 januari om 21.40 uur op Nederland 3.