Je hoort het niet aan hem, maar hij komt uit Limburg, uit Kerkrade. ,,Ik ben opgegroeid in de warme armoede van de mijnkolonie. Bij het sluiten van de kolenmijnen zijn we naar Den Haag verhuisd, waar mijn vader zich tot een automatiseringspionier ontwikkelde bij Electrologica. Ik was een jaar of zeven toen. Op school verstond ik het plat Haags van de klasgenoten aanvankelijk niet en zij mij niet. Na een paar jaar verhuisden we naar Meerkerk, toen mijn vader bij een bedrijf in Utrecht ging werken. Die afstand was toen nog moeiteloos te overbruggen. Ik woon nog steeds in Meerkerk, nu in het ouderlijk huis. Ik ben altijd meer op Gorinchem gericht geweest. Ik ging naar de HAVO aan de RSG, het latere Merewade, het latere Fortes College. Ik vond het er verschrikkelijk. Ik heb een hekel aan structuur en was ook toen al een ondernemer, die de dingen op zijn eigen manier wilde doen. Na 3 HAVO ging ik naar de MTS in Dordrecht en vervolgens naar de HTS- Economische bedrijfstechniek."

Hij vertelt, diept anekdotes op, maar liever 'off the record'. ,,Dat moet je er niet inzetten hoor", of ,,Schrijf dat maar niet op", zegt hij regelmatig. ,,Laten we het erop houden, dat er twee mannen zijn geweest, die veel voor mij en mijn ontwikkeling betekend hebben. Die mij sturing en waardering gaven, maar die mij ook qua opvoeding wat hebben bijgevoerd. Dat waren Piet Joon, de eigenaar van KIK (Kompleet in Kantoorvisie) en Ton Broekhuizen, een man met diverse ondernemingen, waaronder Finnhouse. Bij Piet had ik mijn eerste en enige baan in loondienst. Het was een bijzondere man. Ton nam mij als verkoopadviseur in dienst bij Finnhouse en maakte me na twee jaar directeur van Fleet Logic, een bedrijf dat black boxen maakte en boordcomputers. Je hebt in het leven mensen nodig, die in je geloven en die je waarderen. Die trof ik in hen. Of die ervaringen een motivatie zijn geweest voor wat ik later ben gaan doen met en voor anderen, ik weet het niet, het zou best kunnen, nooit over nagedacht, eigenlijk."

,,Na zeven jaar is Fleet Logic verkocht. Het is nu onderdeel van TomTom. Ik ben toen een nieuw bedrijf begonnen, C-Track, waar we track&trace-technologie ontwikkelden en verkochten. Met deze technologie kun je mensen en processen volgen. Een transporteur bijvoorbeeld kan met deze technologie op elk moment zien, waar zijn autootjes zich ophouden, hoe lang zijn mensen bij de klanten zijn en hoe lang ze pauze nemen."

,,Het bedrijf is heel groot geworden. Toen ik het verkocht in 2008 was het uitgegroeid tot 17 locaties in 12 landen. Ik was toen niet meer aan het ondernemen, maar een groot bedrijf aan het besturen. Van nature ben ik meer een bouwer dan een manager. Feitelijk was het in tien jaar voor mij te groot geworden."

,,Ik heb succes gehad als ondernemer, maar niet omdat ik zo gericht ben op resultaat of succes. Veeleer omdat ik het vermogen heb om mensen om me heen te verzamelen en deze mee te nemen, te enthousiasmeren en de talenten optimaal te benutten. Het resultaat is de resultante van het ondernemen, van het proces. Een onderneming begint met twee jongens in een achterkamer en groeit uit tot iets moois, iets groots. Dat proces vind ik boeiend, de ontwikkeling van een beweging. Ik weet wat ik wil bereiken. En als het doel bereikt is, dan vind ik het niet boeiend meer. Ik ken mijn beperking: ik kan bouwen, niet managen. Bouwen is mooi."

,,Na C-Track heb ik nog een paar bedrijfjes gehad, maar niet meer 'met het hart'. Bij al mijn bedrijven heb ik beleidsmatig ruimte gemaakt voor mensen die altijd onder op de stapel sollicitatiebrieven komen. Als ondernemer heb je immers ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Vanuit de positieve ervaringen die daaruit volgden, ontstond het idee voor de Waardefabriek. Mensen om mij heen hadden zoons, die rondhingen en niet op gang kwamen. Jongens en meiden, die thuis op de bank zaten, hele dagen aan het gamen waren. Hier maakten wij ruimte voor. Dat was het begin, ik wilde met hen een bedrijfje maken, ze op gang helpen, perspectief bieden weer mee te doen en betekenis te hebben. Ik kreeg van verschillende ouders de sleutel van de voordeur, zodat ik ze zo nodig uit bed kon halen, als ze niet kwamen opdagen. Een van de medewerkers had daar een goed werkende manier voor: hij ging met kleren en al aan bij die jongens in bed liggen, je wil niet weten hoe snel ze er dan uit waren. Al heel snel wisten allerlei instellingen met hun cliënten de weg naar de Waardefabriek te vinden. Er bleek een grote vraag naar."

,,Op het pand aan de Vaart in Gorinchem zat een woon-werkbestemming. Een aantal jongens die in de Waardefabriek werkten, als vrijwilliger, dus zonder arbeidsverhouding, heb ik daar laten wonen. Dat bleek niet te mogen. Omdat er geen traditionele arbeidsverhouding was. Ik begrijp het nog steeds niet, maar het toenmalige college van Gorinchem dwong ons tot sluiting. Er werd zelfs een dwangsom opgelegd. Wat niet in het bekende plaatje past, ligt onder een vergrootglas. Er werd zelfs met argwaan naar mij gekeken. Waar wordt dat van betaald, pleegt hij geen fraude met PgB-gelden? Terwijl ik nooit een cent subsidie heb gevraagd of gekregen."

,,Ik ben erg intuïtief, heb moeite met structuren, maar handel uit betrokkenheid op de medemens. Aan de andere kant, bij mensen, die het gemaakt hebben, die geslaagd zijn, die geloven in de maakbaarheid van mensen, tref ik te weinig bereidheid iets te doen voor deze groep. Dat stelt me teleur."

,,Ik heb de boel overgedaan aan anderen. Ben zelf voorzitter geworden van het bestuur van de Kringloop in Gorinchem. De Kringloop is dienstbaar aan samenleving, mens en milieu. Ook hier zijn veel mensen, met een steuntje in de rug vrijwillig aan het werk. Hier, te midden van de spullen ervaar je hoeveel wij als mensen weggooien. Dat was het begin van De Gezel. Eerst op het industrieterrein, dichtbij de Kringloop, in een huurpand, nu dus in een eigen pand in de Lingewijk. Wij knappen meubels op, maken er weer iets moois van. We schuren, schilderen, schaven, lassen en remodelleren. Mensen, die vastgelopen zijn in hun werk en/of hun leven, nemen hun vakmanschap mee naar de werkplaats. Kijk maar rond, wat een prachtige dingen hier staan. Ook ik koop al jaren niks nieuws meer. Mijn zonen ook niet."

,,Het politieke klimaat in Gorinchem verandert. Het openbaar bestuur is meer naar buiten gericht. Ambtenaren komen uit hun ivoren toren. Ook in de jonge wethouders zie ik de belichaming van een nieuwe visie, een nieuw geluid. Er is meer betrokkenheid op het maatschappelijk middenveld en er worden goede nieuwe mensen aangesteld. Dat is hoopgevend. We krijgen hier ook vaak taakgestrafden binnen. En we merken dat we echt een rol kunnen spelen. Voor hen en voor hun ouders. Ik herhaal: uitsluiting is ziekmakend."

,,Ik kom uit een rood nest, heb altijd aan de linkerkant van het politieke spectrum gestaan en gestemd, maar vandaag de dag kan dat eigenlijk niet meer. Zonder inkomsten valt er niks te besteden. Ik zie vaak hoezeer mensen beschadigd kunnen raken door het beleid van de afgelopen decennia. In het Vluchtelingenwerk, detentie en reclassering. We helpen mensen niet op gang. Mensen krijgen anderhalf jaar of langer een uitkering, zonder dat er iets van ze gevraagd wordt. Ze mogen niet meedoen, raken buitengesloten. Je ontneemt hen autonomie."

,,Er komen hier mensen uit het Vluchtelingenwerk. Ze mogen een dag of een halve dag per week komen. De rest van de week moeten ze naar allerlei cursussen, de cursus inburgering, de taalcursus, de cursus oriëntatie op de Nederlandse arbeidsmarkt. Ze zitten hele dagen in een virtueel klasje in plaats van dat ze daadwerkelijk meedoen."

,,Het doel van De Gezel is het gefragmenteerde arbeidspotentieel van een groep bijzondere mensen te stapelen om zo een het initiatief bedrijfseconomisch verantwoord te kunnen draaien. In combinatie met elkaar hebben deze mensen goede mogelijkheden. De Gezel biedt ze een omgeving, waarin ze gewaardeerd worden om wie ze zijn. Waar dingen niet alleen moeten, maar ook mogen. In een ietwat masculiene sfeer met de mannen in het busje op klus. Dat soort dingen. En we zien het groeien. Er is een begin, er komen klanten, opdrachten, inkomsten. Want ook als wij er niet meer zijn, mijn 'partner in crime' Annelies Nagel en ik, moet het door kunnen. In 2023 willen we break-even draaien, met 3 fte's personeel, inclusief een werkmeester in de werkplaats. Als wij initiatieven als De Gezel als samenleving waarderen - en dat merken wij dagelijks - dan moeten we als samenleving ook bereid zijn om het te verduurzamen en te verankeren. Dit betekent ook dat er op termijn een financiële waardering moet komen voor de mensen die het werk doen. Om een emotionele onbalans te voorkomen. Dat willen wij bereiken in de komende jaren."

Jos Huibers in gesprek met Perry Sporken

Jos Huibers
Foto: Jos Huibers