Kim Ottevanger is docent biologie op de Windroos in Gorinchem. Samen met conciërge Pepijn Saarloos besluit ze in 2018 werk te gaan maken van de afvalinzameling op school. Er worden diverse nieuwe prullenbakken aangeschaft die er, her en der door de school geplaatst, voor zorgen dat plastic, papier en restafval gescheiden wordt ingezameld. Duidelijke pictogrammen laten de leerlingen weten waar ze hun afval nu precies in moeten gooien en op het schoolplein wordt een milieustraat gecreëerd zodat al het afval ook echt gescheiden blijft. Appeltje, eitje, zou je denken, maar niets bleek minder waar. 

BESEF MOET GROEIEN ,,We wilden veel te veel in één keer", lacht Ottevanger. ,,En dat werkt dus niet", geeft ze vervolgens breeduit toe. ,,De belangrijkste stap in dit proces is het creëren van besef bij de leerlingen, maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan." Schooldirecteur Robert Vossepoel vult aan: ,,Onze leerlingen zijn vooral bezig met de dag van morgen. Of beter nog: met het weekend. Het blijft lastig om ze in te laten zien dat het afval scheiden van nu, belangrijk is voor hun eigen toekomst. Dat besef moet groeien."

Toch zien Ottevanger en Vossepoel in dat er het afgelopen jaar wel degelijk stappen de goede richting in zijn gezet. ,,Het gaat steeds beter. In het schoolrestaurant waar onze leerlingen les krijgen en in de schoolwinkel waar de leerlingen helpen wordt het afval keurig gescheiden. Je ziet dan dat ze daar heel secuur mee om gaan. Ze spreken elkaar er ook echt op aan als het niet goed gebeurt. Het is nu de kunst om ervoor te zorgen dat ze dit ook gaan doen in hun pauzes. Het is ook voor ons een enorm leerproces. Soms gaan we een stap vooruit gevolgd door weer twee stappen achteruit", aldus Ottevanger. 

We moeten leerlingen mee zien te krijgen in het duurzaamheidsverhaal

,,Als je met leerlingen in gesprek gaat over duurzaamheid zijn ze over het algemeen makkelijk te overtuigen. De wil is er dus zeker wel", vult Vossepoel aan. ,,Zo wilde de leerlingenraad onlangs plastic hoesjes aanschaffen voor om het schoolrapport. In een gesprek hebben we ze met duidelijke argumenten uitgelegd waarom wij dat, in het kader van het milieu, geen goed idee vinden. Dan luisteren ze echt naar ons en uiteindelijk zagen zij in dat deze plastic hoesjes geen goed idee waren."

Vossepoel vervolgt: ,,Het is mooi om te zien dat naar aanleiding van dit initiatief voor afvalinzameling steeds meer andere duurzame initiatieven worden ontplooid. Zo gebruiken we bijvoorbeeld alleen nog maar 'plastic' bekertjes die zijn gemaakt van mais. Roerstaafjes en bestek is van hout en we laten leerlingen steeds vaker hun werkstuk digitaal inleveren zodat er een stuk minder papier verbruikt wordt." Ottevanger: ,,In het schoolrestaurant en de schoolkantine wordt afval al gescheiden ingezameld. We willen dit nu nog verder in gaan voeren zodat in elk klaslokaal straks de mogelijkheid is voor gescheiden afvalinzameling."

DODE RAT ,,De belangrijkste opdracht van ons als school is het brengen van besef. Dat is onze maatschappelijke opdracht. We moeten de leerlingen mee zien te krijgen in het duurzaamheidsverhaal. Dat is lastig, maar zeker niet onmogelijk", aldus Vossepoel. In diverse lessen worden de leerlingen bij het gehele proces betrokken. Bij biologie natuurlijk, maar ook tijdens mentorlessen wordt regelmatig stilgestaan bij het milieu. ,,In het verleden lieten we de leerlingen bijvoorbeeld ene middagje afval rapen rondom de school. Ze komen soms met de gekste dingen terug. Een leerling kwam zelfs een keer terug met een dode rat", lacht Ottevanger. ,,Dat doen we nu al een tijdje niet mee, maar misschien moeten we dat in het kader van bewustwording gewoon weer invoeren. Ze zien op deze manier wel hoeveel afval er nog op straat ligt", aldus Ottevanger.

,,We weten nu dat we, toen we in 2018 met het initiatief startten, veel te veel tegelijk wilden. Dat werkt niet. Nu pakken we het aan in kleine stapjes en dan bereik je uiteindelijk veel meer", legt Ottevanger uit. Vossepoel: ,,Het is mooi om te zien dat het besef beetje bij beetje groeit bij de leerlingen, maar ook bij de docenten. En ook binnen de stichting CVO-AV, waar de Windroos een onderdeel van is, is duurzaamheid inmiddels een belangrijk onderdeel van het beleid." 

door Mirjam de Swart