Het Energieproject LEF in Hoog Dalem onderzoekt het ware potentieel van een open, lokale energiemarkt. LEF staat niet alleen voor Lokaal, Energie en Flexibiliteit, het is ook wat de betrokkenen tonen door mee te doen aan dit vooruitstrevende project.

Al doende leren we van alles

Het is bijna onmogelijk om zelf alle met zonnepanelen opgewekte elektriciteit ook op datzelfde moment te gebruiken. Maar, misschien heeft de buurman overdag wel interesse in de opgewekte stroom uit de buurt. Om dat voor elkaar te krijgen moet er eerst heel veel onderzoek worden verricht. Hoeveel flexibiliteit kan er in de lokale markt beschikbaar gemaakt worden? Hoe goed lukt het om hiermee vraag en aanbod lokaal op elkaar af te stemmen? is dit toepasbaar op veel meer locaties in Nederland? Onderzoek naar de noodzakelijke aanpassingen aan hard- en software ter verbetering van het project is ook een leerdoel. Zo wordt bekeken welke data vanuit de woningen voor zowel bewoners als netbeheerders en fabrikanten relevant zijn om de lokale energiemarkt goed te beheren. Arjen Zuijderduijn van Stedin: ,,Al doende leren we van alles. Dankzij dit project is er bijvoorbeeld andere software ontwikkeld. Deze vernieuwde software geeft ons meer grip op de verzamelde informatie. Zonder LEF was die nieuwe software er misschien wel nooit gekomen."

COMMUNITYBUILDING ,,Natuurlijk is een van de belangrijkste vraagstukken in dit verhaal: kun je het energienetwerk ontlasten door op lokaal niveau energie uit te wisselen. Maar een ander, ook niet onbelangrijk vraagstuk, is: brengt deze manier van communitybuilding de buurt dichter bij elkaar", vertelt Arjen Zuijderduijn van Stedin. Wat dat laatste betreft is Kemp niet bijzonder enthousiast: ,,Mijn voorzichtige conclusie is dat de community hier niet sterker door wordt." Maar het andere vraagstuk brengt wèl een glimlach op zijn lippen. ,,Het is toch fantastisch om hier aan mee te mogen werken. Je staat aan de basis van grootse ontwikkelingen. Dat is toch mooi als je dat later aan je kleinkinderen kan vertellen."

De 15 huizen in Hoog Dalem werden in de zomer van 2019 voorzien van slimme apparatuur, sensoren en een Smart Energy Managementsysteem. Later in het project werd hier nog batterij-opslag aan toegevoegd. De verantwoordelijkheid voor bewaking van de veiligheid van het elektriciteitsnet en de betrouwbaarheid van de energievoorziening ligt bij Stedin. De netbeheerder creëerde samen met Energy21 en i.LECO de marktplaats om deze lokale energiemarkt te faciliteren. ,,Het is voor ons een prachtige manier om te ontdekken. Het project staat nog enorm in de kinderschoenen, maar nu al leren we er ontzettend veel van. Er komen steeds meer plannen en oplossingen zoals bijvoorbeeld de stroom die bewoners overdag niet nodig hebben, leveren aan scholen en winkels die in de avonduren juist weer veel minder elektriciteit verbruiken."

BLOCKCHAINTECHNOLOGIE Momenteel wordt getest hoeveel flexibiliteit beschikbaar gemaakt kan worden, waarbij de wijkbewoners met elkaar de elektra (in kWh) uitwisselen die zij nodig dan wel beschikbaar hebben. Om het voor de inwoners van Hoog Dalem zo transparant mogelijk te maken, draait de lokale energiemarkt met behulp van de blockchaintechnologie. Hierop kunnen buurtbewoners biedingen op aanbod van of vraag naar elektriciteit plaatsen. Die biedingen worden gegenereerd door software die in eerste instantie data van huishoudelijke apparatuur verzamelt en die gegevens vervolgens koppelt aan, bijvoorbeeld, het weer. Hieruit wordt de energiebehoefte voorspeld en uiteindelijk ontstaat uit dit vraag- en aanbodspel een marktplaats. Het kan ook gebeuren dat bewoners hun gedrag op verzoek wijzigen. Zodoende verandert het belastingprofiel op individueel en lokaal niveau. 

Belangrijke stap naar een energierevolutie

Voor netbeheerders is dat laatste een interessante optie. Door de toename van decentrale, duurzame opwekking en het elektriciteitsverbruik voor bijvoorbeeld het opladen van elektrische auto's, nemen de pieken op het elektriciteitsnet toe. Hierdoor wordt het verzwaren van dat net onvermijdelijk. Een kostbare zaak. In veel gevallen kan aanpassing van het consumentengedrag die verzwaring echter uitstellen. Hiermee wordt niet alleen het probleem van de netbeheerder opgelost. Uiteindelijk komen de kosten voor verzwaring van het net namelijk voor rekening van alle eindgebruikers. De uitdaging is om de energievoorziening voor iedereen betaalbaar te houden. Door de klant zo bij de energietransitie te betrekken, wordt er bewuster en optimaal gebruik gemaakt van duurzame stroom én het elektriciteitsnet. 

Dit energieproject is volgens Stedin een belangrijke stap naar een energierevolutie in wijken en buurten. Het project loopt in ieder geval tot en met 2020.

Door Mirjam de Swart

Stedin
Foto: Stedin