,,Ik las over de gemeentelijke monumenten en miste het varend erfgoed. Volgens de monumentenwet mag alleen iets met stenen worden aangewezen tot monument, maar het varend erfgoed maakt deel uit van het ensemble van de stad. Als je schepen weghaalt uit zo'n historische binnenstad dan wordt het hier wel heel kaal. Die schepen horen hier voor de wal, dat kan niet met moderne schepen. Die zijn veel te groot."

Gorinchem heeft een bescheiden historische haven, in het verlengde van de Lingehaven liggen zes historische schepen net buiten de Korenbrug, aan de voet van de Korenmolen. Tijdens de laatste Open Monumentendag kon een bezoek gebracht worden aan dit varend erfgoed. Ook aan de Stationsweg liggen drie historisch, waardevolle schepen, waaronder de Stella Maris. De Waard kocht de Stella Maris in 1969 puur als hobby, het scheepje van 83 ton is gebouwd in 1929 en opgenomen in het register varend erfgoed. Daar zijn in totaal zo'n 1500 schepen geregistreerd als varend erfgoed. ,,Ik woonde destijds in Herwijnen. In 1969 zijn die kleine schepen gesaneerd en gaf ik 300 gulden meer dan de sloper. Sinds 1972 ligt mijn schip aan de Stationsweg, maar het is ook gebruikt als opleidingsschip voor de scouting in Numansdorp."

 

LIGPLAATSEN De schipper ziet graag dat de erfgoedcommissie die advies heeft uitgebracht aan de gemeente over de gemeentelijke monumenten breder kijkt dan alleen panden in de stad.  ,,Gorinchem is van oudsher een havenstad, zij hebben het varend erfgoed niet in het vizier en daar mogelijk nog niet over nagedacht. Misschien kan bij aanwijzing van de gemeentelijke monumenten een extra hoofdstuk gewijd worden aan het varend erfgoed". De erfgoedcommissie heeft in de lijst met mogelijke gemeentelijke monumenten wel veel panden aangewezen aan de Havendijk, maar ook pakhuizen in de stad. Vooral omdat deze panden herinneren aan het handelsverleden van de stad.

,,Liefst zou ik zien dat de gemeente dan ook het aantal ligplaatsen voor historische schepen uitbreid. Dat zou mooi kunnen achter het steiger aan de overzijde van de Kleine Landtong. Als ze daar wat extra baggeren bij de stadswal kunnen daar mooi nog een paar extra schepen liggen. Ligplaatsen voor historische schepen zijn altijd schaars. Zo weet ik dat de Landelijke Vereniging tot Behoud van het Historisch Bedrijfsvaartuig (LVBHB) haar eigen schip – Terra Nova – graag in Gorinchem zou afmeren. Dan haal je als gemeente wel wat binnen en toon je ook je goede wil." Nog mooier zou De Waard het vinden als de LVBHB haar landelijke reünie een keer in de Bliekenstad zou houden.

 

BRAND De ligplaats aan de Stationsweg voor de Stella Maris wordt gehuurd van Dienst Domeinen, het steiger naar het scheepje is wel door gemeente geplaatst. ,,Vaak wordt het economische belang van de recreatievaart vergeten; er varen meer dan 5000 oude scheepjes door heel Nederland, terwijl de beroepsvaart ruim 8000 schepen telt. Namens de Federatie Varend Erfgoed lobbyen we bij het ministerie van OCW al jaren voor meer aandacht voor het varend erfgoed." 

Zelf geeft De Waard daarbij al jaren het goede voorbeeld, bijna dagelijks klust hij boord van de Stella Maris. Vooral sinds het achterschip van de Stella Maris in augustus 2018 na Sail Leiden werd getroffen door een felle brand. ,,Ik had de uitlaat geïsoleerd en waarschijnlijk is dat isolatiemateriaal te warm geworden, zodat de betimmering van de roef in brand vloog. Alles was verbrand, maar gelukkig is de hut inmiddels weer opgebouwd. Aan de motor mankeerde gelukkig niks." De roef is nog niet opnieuw betimmerd, maar De Waard neemt daar graag de tijd voor, zodat een timmerman daar mooi werk van kan maken. Bij de volgende reünie van de LHBVB in juli 2020 in Winschoten hoopt Simon de Waard dat zijn Stella Maris weer pico bello in orde is.

door Hannie Visser-Kieboom

Hannie Visser-Kieboom
Foto: Hannie Visser-Kieboom
Simon de Waard in zijn stuurhutje