Vanaf de Wal

Boeren en Burgers

19 maart 2023 om 13:37 Column

Hij heet Jan. ,,Vroeger was er in elk gezin wel een Jan”, zegt hij. ,,Of een Piet. En vaak allebei.” Hij is de vader van een vriendin van een der dochters en af en toe spreek ik hem bij een ouderwetse kop koffie. Ooit was hij veeboer in Brabant. ,,Ik had 38 koeien staan, die ik twee keer per dag met de hand molk. Maar dat was te weinig en ik had het geld en de durf niet om uit te breiden. Ik ben er gewoon uitgeflikkerd door de grote jongens, de agrarisch ondernemers, zeg maar, met hun megastallen en hun melkrobots. Mijn broer had een kruidenierswinkel op het dorp. Zelfde laken een pak. Tegen de supermarkten was niet op te boksen. Ik heb er zo veel zien vallen, ook letterlijk. Ik ken er zelfs twee, die zich hebben opgehangen aan een balk in de stal van hun eigen boerderij. Maar daar kraaide geen haan naar. Daar maakte geen politiek zich druk om. En wij konden niks. De tractor, die ik toen had, was zo oud, die had Den Haag niet eens gehaald.” Hij lacht schamper. ,,We zijn naar Gorinchem verhuisd, vanwege onze dochter. We hebben er maar één, voor meer kinderen was geen geld. En moet je nou zien, met die BBB, ik kan het niet begrijpen, die grote jongens, die 200 koeien op één plek neerzetten, vlak bij een natuurgebied. En die staan daar met zijn allen duizenden liters per dag te zeiken. Die zogenaamde boeren weten al heel lang, dat dat een keer mis zou gaan met die stikstof. En nou de vermoorde onschuld en verontwaardiging spelen.” Een schande was het.

Maar hij had zich er in verdiept en eens goed naar de verkiezingsuitslagen gekeken. Hij had er speciaal een rekenmachientje voor gekocht. ,,En het valt allemaal wel mee hoor, gelukkig. In Gorinchem bijvoorbeeld, daar hebben dik 2000 stemgerechtigde personen op de BBB gestemd. 2166 om precies te zijn. Van de dertig duizend nota bene. En nou doen ze net alsof alles in Nederland moet veranderen. Dat het kabinet weg moet en zo. Maar er hebben er een kleine 28 duizend niet op de BBB gestemd. En daar hoor je niemand over.”

Hij vouwde een vel papier open, waarop alle berekeningen stonden. ,,In Gorinchem, hè, alleen in Gorinchem, maar dat is een van de Nederlandse plaatsen waar het meest gemiddeld gestemd wordt. Kijk, om te beginnen hebben er maar een dikke 16 duizend mensen gestemd. En dus een kleine 14 duizend niet. Die nemen de tijd en de moeite niet. Die interesseert het geen zak. Die kan het geen mallemoer schelen, wie er regeert en wie niet. Ik bedoel, je ziet over de hele wereld allerlei oorlogen en opstanden over wie er aan de macht is, maar bijna de helft van de mensen maakt het geen mallemoer uit. Als ze maar een natje en een droogje hebben en een biertje en een huis. Nou kijk, van die 16.290 stemmers, hebben er maar 2166 op de BBB gestemd, wat je noemt een kleine minderheid. En op de linkse, progressieve partijen hebben er veel meer gestemd, kijk maar, 7 duizend 437, zie je wel. En op de middenpartijen, die ook minder stikstof willen en zo, nog eens 4 duizend 396. Dat is samen dus 11 duizend 833. Dat is toch veel meer!”

,,Hoe kom je aan al die cijfers”, zeg ik, lichtelijk confuus. ,,Allemaal uitgerekend, met het nieuwe apparaat”, zegt hij triomfantelijk. ,,Het klopt als een bus, je kan het narekenen, als je wil.” Dat wil ik niet, ik geloof hem graag.

,,Maar”, zeg ik, aarzelend, ,,dan ben je er nog niet, er is nog een groep, toch?” ,,Ja”, zegt ie, ,,maar die tel ik niet mee. Dat is extreem rechts, die neem je toch niet serieus.” ,,Nou”, zeg ik, ,,dat zou ik maar wel doen, je kunt ze wel niet aardig vinden, maar ze hebben net zo veel recht om te stemmen, als ieder ander.”

,,Maar dan nog”, zegt hij, ,,het zijn er maar 24 honderd, 24 honderd, dat is toch niks. Samen met de BBB zijn er nog geen 46 honderd mensen in Gorinchem die zeg maar voor stikstof en tegen buitenlanders zijn. En tegen de regering en tegen, nou ja, tegen. Tegenover bijna 12 duizend. Twaalf duizend! Dus, ik bedoel maar, het is een klein groepje hoor. Verreweg de meeste mensen zijn gewoon redelijk.” Ik zei maar niks meer. Als columnist moet je voorzichtig zijn met wat je zegt. Voor je het weet staat er een tractor voor je deur, of zes boeren met een fakkel.

Jos Huibers

jos.huib@icloud.com