LIVEBLOG verkiezingen Gorinchem: Kleine verschuiving in uitslag, D66 verliest zetel en CDA wint zetel

De voorlopige uitslag is bekend en laat weinig opvallende verschuivingen zien. Democraten Gorinchem blijft veruit de grootste partij met zeven zetels, ze kregen 26,3 procent van alle stemmen. Stadsbelang blijft ook bij deze herverkiezing op vier zetels steken. VVD, GroenLinks/PvdA behouden hun drie zetels. D66, CDA en ChristenUnie/SGP hebben allen twee zetels. SP en Gorcum Actief hebben elk een zetel. CDA is spekkoper bij deze herverkiezingen, als enige partij winnen zij een zetel. Bij de uitslag op 18 maart kwamen ze veertien stemmen te kort voor een tweede zetel. De tweede zetel voor het CDA gaat ten koste van D66. Zij wonnen op 18 maart een derde zetel, maar raken deze nu ook weer kwijt.

Inmiddels zijn 23 van de 24 stembureau’s geteld. In totaal zijn 14.453 stemmen uitgebracht; een opkomst van 47 procent.

De spanning stijgt, inmiddels zijn 21 van de 24 stembureau’s geteld. Als eerste was het stembureau op het station geteld, daar werden tussen 07.00-10.00 uur in totaal 51 stemmen uitgebracht.

Bij het doorgeven van het opkomstpercentage liet burgemeester Reinie Melissant weten dat ze trots is dat het gelukt is om binnen dertig dagen opnieuw een verkiezing te organiseren. Verder gaf Theo Sprong uitleg over het verloop van de avond, deze keer worden geen tussenstanden doorgegeven, alleen het aantal getelde stembureau’s wordt bijgehouden. Pas tegen de klok van elf uur begint de opmaat naar het bekendmaken van de voorlopige uitslag.

Het definitieve opkomstpercentage is bekend: 47 procent van de stemgerechtigden in Gorinchem heeft een stem uitgebracht, dat zijn 14.535 van de 30.929 kiezers. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart was het opkomstpercentage 51 procent.

Niets wordt aan het toeval overgelaten op de uitslagenavond, er is een strakke tijdplanning opgesteld met om 21.35 uur een speech van de burgemeester over het opkomstpercentage en het aantal stemmen dat is uitgebracht.

De stemmen worden geteld; de mobiele stembureau’s worden geteld in de trouwzaal. De stemmen die op het stadhuis zijn uitgebracht èn op het station worden op de eerste verdieping van het stadhuis geteld.

De stembussen zijn gesloten! De historische herstemming in Gorinchem is voorbij. Over ongeveer een half uur weten we wat het opkomstpercentage is.

Laatste kiezer op stadhuis voor sluiten stembureau - Hannie Visser - Kieboom

Nog een dik half uur heb je de kans je stem uit te brengen. Om 21.00 uur sluiten de stembussen en begint het tellen van de stemmen. Rond 21:30 uur maakt de gemeente het opkomstpercentage bekend. Afhankelijk van hoe snel alle stemmen geteld zijn, wordt aan het einde van de avond de voorlopige uitslag bekendgemaakt. De Stad Gorinchem is er uiteraard live bij vanuit het Stadhuis.

Inmiddels heeft 33% van de stemgerechtigden in Gorinchem hun stem uitgebracht. Komt het nog van een eindsprint nu velen van hun werk thuis zijn?

Om 17.00 uur was de opkomst 30%. Dat begint een beetje achter de opkomst van 18 maart aan te hinken. Destijds was het rond deze tijd al 34%. De opkomst op 18 maart was uiteindelijk 50,5%

Stembureau in de Rozenobel, met in het midden Tineke de Jong - Hannie Visser-Kieboom

Zowel in het stembureau in de Rozenobel als in de Anne Frankschool komen de voorzitters uit de gemeente Altena. De gemeente Gorinchem had hier ook een voorkeur voor onafhankelijke voorzitters in deze stembureaus. Tineke de Jong is projectleider verkiezingen in de buurgemeente en had contacten met haar collega in Gorinchem. ,,Ik heb nog nooit eerder zelf op een stembureau gezeten, maar het is hier heel relaxed”, zo vertelt ze halverwege de middag. De landelijke media zijn dan inmiddels verdwenen, maar stonden in de ochtend in de rij toen burgemeester Melissant kwam stemmen in de Rozenobel. Ook Yvette Proosdij brengt haar stem uit in de Rozenobel, haar dochtertje Romee is vooral verguld als ze een appel en rood potloodje cadeau krijgt. Bij de Anne Frankschool is Ira van de Water van de gemeente Altena voorzitter van het stembureau. ,,Het is een dag als andere dagen op een stembureau, maar de pers maakt er deze keer iets bijzonders van,” zo vertelt Ira van de Water. De hulp van gemeente Altena werd ook ingeroepen omdat veel collega ambtenaren in gemeente Gorinchem vakantie hebben. Bij de Anne Frankschool worden opnames gemaakt door RTL Nieuws.

De opkomst is om 15.00 uur gestegen tot 23%. Daarmee begint het percentage wat achter te lopen op de vorige keer, toen het rond deze tijd al 25% was.

Peter Veen brengt zijn stem uit bij het Leger des Heils - Hannie Visser-Kieboom

SP, Democraten Gorinchem en Gorcum Actief hebben nog altijd geen transparantieverklaring ingevuld op de website www.politiekereclame.nl Door verandering in regelgeving moeten politieke partijen laten zien hoeveel geld ze uitgeven aan reclame voor hun verkiezingscampagne. Vlak na de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart hadden zes partijen een verklaring ingevuld; samen gaven ze 32.500 euro uit. De VVD scoorde met 7.500 euro het hoogst; D66 volgde als tweede met 6.500 euro. Zowel CDA, PvdA/GroenLinks als Stadsbelang gaven elk 5.000 euro uit. SGP/CU spendeerde 3.500 euro. Met de herverkiezingen begon een nieuwe verkiezingscampagne, waarbij meerdere partijen stevig in de bus hebben geblazen om te adverteren in lokale en regionale media, maar bijvoorbeeld ook met posters in bushokjes. Toch heeft alleen D66 een nieuwe transparantieverklaring ingevuld voor de maand april; ze geeft een bedrag van 4.500 euro op aan uitgaven voor politieke reclame.

Partijen zijn verplicht een transparatie verklaring te publiceren, ook moeten alle reclame uitgingen zijn voorzien van de boodschap dat het om politieke reclame gaat

Bij een rondje in de ochtend langs enkele stembureaus in Gorinchem-Oost viel vooral het aantal trouwe kiezers op. Iedereen kwam vol overtuiging opnieuw zijn of haar stem uitbrengen, ook nog op dezelfde kandidaat. In het stembureau in de Henri Knapstraat sprak de voorzitter zelfs over een ‘moppervrij’ stembureau, terwijl daar ook nog eens deels de straat was opgebroken. Tess Olivier kwam met haar jonge kinderen Sepp en Lenn in het Dalemplein stemmen. Zoon Sepp mocht het stembiljet in de stembus doen, maar ook kijken bij het rood kleuren van haar voorkeurskandidaat. Op het stembureau in het Fortes Lyceum was het nog rustig, volgens de stembureauleden waarschijnlijk door de vakantie. ,,Moeders komen vaak vroeg stemmen als ze de kinderen naar school brachten, vanwege de vakantie hoeft dat nu natuurlijk niet.”

Zoon Sepp mag het stembiljet in de stembus gooien - Hannie Visser-Kieboom

Opkomst was om 13.00 uur 17%. Gelijk aan de opkomst op 18 maart om 13.00 uur.

Verbaasd dat dit in Nederland kan. Dat is de reactie van Diederik van Goethem als hij zijn stem uitbrengt in de Aanlegsteiger. ,,Ik ben nu 78 jaar en had nooit gedacht dat dit in Nederland kon gebeuren, dat er geknoeid is met het stemmen.” Hij heeft in elk geval hetzelfde gestemde als tijdens de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart.

Diederik van Goethem bracht zijn stem uit in de Aanlegsteiger - Hannie Visser-Kieboom

Debby en Marco Vuurens kwamen woensdag speciaal van vakantie terug om hun stem uit te brengen in de Aanlegsteiger. Een uur rijden vanuit hun vakantieadres in Vessem. Ze brachten ook een volmachtstem uit voor hun zoon, die net als zij op vakantie is. Ze hebben hetzelfde gestemd als op 18 maart. ,,Voor ons was het vanzelfsprekend dat we weer zouden gaan stemmen”, zo laat Debby weten alvorens ze weer in de auto stapt terug naar Vessem.

Hannie Visser-Kieboom

Burgemeester Melissant brengt in wijkcentrum De Rozenobel haar stem uit. Onder het toeziend ook van veel nationale media, die massaal afgekomen zijn op deze unieke dag in de geschiedenis van Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen.

Om 11.00 uur had 10% van de stemgerechtigden hun stem uitgebracht. Vorige keer was dat 11 procent om 11.00 uur.

Stembureau De Aanlegsteiger - Hannie Visser - Kieboom

De kiezers krijgen een appel bij de stembureaus. In de Aanlegsteiger waren om 9.50 uur 113 stemmen uitgebracht.

Hannie Visser - Kieboom

Om 9.00 uur had 4 procent van de stemgerechtigden hun stem uitgebracht.

De stembureaus zijn geopend! Van 7.30 uur tot 21.00 uur kunnen Gorcumers op 21 locaties in de stad hun stem uitbrengen.

Burgemeester Reinie Melissant kijkt uit naar de verkiezingen. Ze hoopt dat het twee dagen na Koningsdag gelukt is die sfeer vast te houden en dat iedereen zin heeft te gaan stemmen. Ze proefde de voorbije dagen dat het sentiment in de stad omsloeg, van woede en frustatie om de stembusfraude naar vertrouwen in de herverkiezingen.

De signalen van ronselen en stembusfraude waren voor burgemeester Melissant niet eerder zo uitgebreid; compleet met namen, mailadressen en telefoonnummers. ,,Dit is mijn derde gemeenteraadsverkiezing en voor het eerst zeiden mensen ‘ik wil nu praten’. Tijdens de openbare bijeenkomst met raadsleden noemde ze het aantal van ruim tien signalen; deze waren breder dan alleen het ronselen van volmachten. ,,Mensen kwamen aan de deur en vroegen om stempassen. Mensen werden telefonisch benaderd, mensen zijn onder druk gezet.” Vanwege een wetswijziging per 1 januari 2026 is niet alleen het stelselmatig ronselen strafbaar, maar ook al het ronselen van een volmacht bij één persoon.

Burgemeester Melissant deelde met medewerkers inclusie bij de bibliotheek folders uit met de oproep om te gaan stemmen - Gemeente Gorinchem

DEMOCRATISCHE RECHTSORDE

De stembusfraude, het besluit tot herverkiezingen, het vaststellen van een nieuwe verkiezingsdatum; het zorgde voor een ‘hotline’ tussen de burgemeester, de Kiesraad en het ministerie van BZK. Ook schreef ze 2 april een brief aan minister Heerma (BZK) om het systeem van stemmen bij volmacht te heroverwegen, omdat dit onderdeel kwetsbaar is voor misbruik en beïnvloeding, met directe gevolgen voor het vertrouwen in de democratische rechtsorde. Ze vraagt zich vooral af of dit nog aansluit bij de eisen van integriteit, transparantie en weerbaarheid tegen misbruik. ,,Veel bestuurders kijken hier naar uit, te vaak zijn er geruchten over misbruik van volmachtstemmen.” Onderzoek van de Raad van Europa uit 2023 onderstreepte dat nog eens. Ze schreef er zelfs een LinkedIn post over.  ,,Als burgemeester kijk ik voorbij de politiek: het gaat om vertrouwen. In ons lokale bestuur. In onze democratie. En in het idee dat iedere stem telt -  en ook echt van degene is die hem uitbrengt. Soms is één gemeente genoeg om de koers van het hele volmachtensysteem te wijzigen. Laat Gorinchem die plek zijn - zodat Nederland koersvaster vaart.”

Lees ook

Liveblog verkiezingen - Democraten Gorinchem grote winnaar: ruim kwart van de stemmen

 

BURGEMEESTERS BODEN HULP AAN

Na het ‘chagrijn’ over de verkiezingsdatum in de meivakantie blikt de burgemeester nu het liefst vooruit naar de verkiezingen. Het team burgerzaken heeft het vele werk volgens haar fantastisch opgepakt, maar ze voelt het ook in de gemeenschap. ,,Echt iedereen werkt mee, alle scholen doen weer mee als stembureau. De stempassen waren op tijd gereed. Ik zie ook heel veel energie en iedereen heeft er veel zin. We hebben ook heel veel telefoontjes gehad uit het hele land van de afdeling burgerzaken om ons te helpen en eventueel stembureauleden te sturen. Ook andere burgemeesters boden hulp aan. Het sentiment in de stad is ook veranderd. Eerst overheerste de woede en frustratie, nu toont de stad zijn veerkracht. Dat zit ook in onze wapenspreuk ‘Fortes creantur fortibus’; weerstand maakt ons juist sterker. Ik ben deze weken heel veel in de stad en in de wijken en krijg zo vaak te horen dat het goed is dat we aangifte hebben gedaan.”

CAMPAGNESTAND

Toch durft de burgemeester zich niet te wagen aan een voorspelling over de opkomst. ,,Opkomst is van zoveel factoren afhankelijk. Het is vakantietijd, mensen willen misschien geen volmacht meer geven. Vertrouwen is ook ongelooflijk belangrijk. Ik doe een appèl op iedereen om te gaan stemmen. Ik zie in elk geval partijen weer volop in de campagnestand. We hebben ook filmpjes laten maken van mensen met de oproep om te gaan stemmen. En wat de opkomst ook is, we zullen het met die uitslag moeten doen. Ook als die uitslag erg afwijkt van de uitslag van 18 maart.” 

EXTERNE FORMATEUR

Ze is al in overleg met alle lijsttrekkers over het samenwerkingstraject na de verkiezingen om te komen tot een goed bestuur. Een van de besluiten die werden genomen is dat een externe formateur wordt ingezet voor de collegevorming ,,Wij moeten de stad besturen en iedereen wil het goede voor Gorinchem. Raadsleden moeten het mandaat van de kiezer op een goede manier gebruiken. Ook op hen doe ik als burgemeester een appèl, zij moeten straks verder met elkaar. In verkiezingstijd zijn ze elkaars concurrenten, maar straks moeten ze elkaar op intermenselijk vlak ook weer weten te vinden. Het is echt heftig wat er allemaal gebeurd is. Het heeft veel impact op de hele stad. Ook op raadsleden die ineens naar elkaar kijken. Maar ik kijk er echt naar uit om dat na de verkiezingsdag allemaal achter ons te laten. Als je een profielschets leest voor een burgemeester, dan wordt altijd iemand gevraagd die verbindend is. Maar de vorige commissaris van de Koning zei dan altijd tegen de raad ‘U moet wel verbonden willen worden’. Dat is ieders verantwoordelijkheid en de burgemeester kan dat niet alleen.”