Stichting Stadsherstel Gorinchem kan nog jaren bouwen aan een mooiere stad

3 juni 2026 om 10:52 Historie

GORINCHEM Het allermooiste cadeau dat de jarige stichting Stadsherstel Gorinchem aan de stad kan geven is het opheffen van de stichting, omdat haar doelstelling voor het behoud van al het culturele erfgoed in de mooiste vestingstad van Nederland is voltooid. Maar terecht zei voorzitter Ruud Degens in theater Peeriscoop bij de jubileumviering dat ‘de stad nooit af is’. Al erkende hij wel dat het werk in de voorbije vijftig jaar compleet is veranderd.

Ruud Degens werd drie jaar geleden voorzitter van Stichting Stadsherstel Gorinchem (SSG). Patricia de Vries raakte vijf jaar geleden bij de stichting betrokken. Beiden delen de liefde voor het erfgoed in de stad. ,,Monumenten zijn mijn dagelijks kost en ik word er blij van dat ik iets in de stad kan doen. Panden opknappen is heel tof om te doen, het geeft voldoening”, zo vertelt Patricia, terwijl Ruud koffie schenkt. Hij woont sinds 1977 in Gorinchem. ,,Ik hou van panden met karakter. Toen ik drie jaar geleden stopte met werken werd ik door stichting Stadsherstel gevraagd en ik heb vol enthousiasme ja gezegd. Ik was al lang donateur, ik weet nog dat ik destijds met mijn zoontje een keer een gevelsteen mocht plaatsen.”

ACHTERBUURT

In de voorbije vijftig jaar voerde SSG zo’n vijftig projecten uit met in totaal zeventig woningen. De stichting kocht panden op, restaureerde en herstelde deze en bracht ze dan weer terug naar de markt. Het geld werd weer in nieuwe projecten gestopt. Dat is in die vijftig jaar niet veranderd. ,,Stichting Stadsherstel is min of meer ontstaan als actiegroep. Vijftig jaar geleden was de neiging al snel om panden te slopen; nu zie je dat juist de aandacht voor oude panden enorm is toegenomen. Destijds was bijvoorbeeld de Kortendijk bijna een achterbuurt, terwijl het nu een geweldig straatje is. Dat is niet alleen een verdienste van onze stichting, maar ook van de gemeente en particulieren. Mensen wonen graag in een pand met karakter. Het is dan ook zeker zo aardig als particulieren een pand opknappen. Daarvoor hebben we de Stadsherstelprijs in het leven geroepen. Voor veel mensen is de prijs een bekroning op hun werk.” 

STEGENPLAN

In de beginjaren van de stichting verkocht de gemeente panden aan de stichting om ze op te knappen en te restaureren. Het allereerste pandje dat zo werd verfraaid staat aan de Westwagenstraat 34. Anno 2026 zijn monumenteneigenaren verplicht hun pand in goede staat te houden. ,,We hebben mooie dingen gedaan en we denken nog altijd mee met de gemeente. Zo kijken we nu bijvoorbeeld ook naar panden buiten de vesting”, zo weet Patricia. De stichting heeft nog altijd een aanjaagfunctie, zo stond ze aan de wieg van het stegenplan. Andere kleine projecten werden ondergebracht bij het Holtzfonds, dat zich inzette voor restauratie van bijvoorbeeld gevelstenen om zo de stad aantrekkelijker te maken. De naam van het fonds verwijst naar een schenking van de familie Holtz. Ook nu wordt de stichting soms nog verblijd met een legaat.

In 1992 werd het Groothuis gerestaureerd, op de foto Bert van ‘t Land - Regionaal Archief Gorinchem

PAKHUIS

Een van de mooiste voorbeelden van Stichting Stadsherstel is volgens Ruud Degens het Groothuis aan de Molenstraat dat werd verbouwd tot appartementen. Patricia noemt de Hazewindhondstraat die ernstig was verpauperd en werd opgeknapt door Stadsherstel. Momenteel is de stichting betrokken bij een pand aan de Kortendijk, een voormalig pakhuis dat wordt verbouwd tot twee stadswoningen. Ook is ze betrokken bij een pand in de Verlengde Pompstraat, waarvoor de eigenaar hen zelf benaderde. 

AANDACHT

,,Als we tien jaar vooruit kijken is er nog voldoende werk voor ons. Als bestuur lopen of fietsen we regelmatig door de stad en zien dan panden die aandacht nodig hebben. Soms doen we dan een brief in de bus. Maar we hebben wel meer concurrentie dan vijftig jaar geleden, soms van projectontwikkelaars.” Ook het verkopen van gemeentelijke panden aan de stichting is inmiddels niet meer vanzelfsprekend na het Didam arrest. Het speelt onder andere bij de oude brandweerkazerne aan de Struisvogelstraat. 

FEEST

Het gouden jubileum werd feestelijk gevierd in theater Peeriscoop met een terug- en vooruitblik. Plus aansluitend een uitermate boeiende lezing van Valentijn Carbo, architectuurhistoricus bij Stichting Hendrick de Keyser en bekend als presentator van het tv-programma BinnensteBuiten.