Column Esmay Usmany: Welke voorouder wil je zijn?

Op 15 augustus herdenken we in Nederland het einde van de Tweede Wereldoorlog in het voormalige Nederlands-Indië. Het is een dag die niet alleen de bevrijding van Japanse bezetting markeert, maar ook een moment waarop we stilstaan bij de diepe littekens die deze geschiedenis heeft nagelaten.

Mijn Indische grootouders, opa en oma Asmus, woonden altijd twee huizen verderop. Hun huis was een toevluchtsoord van verhalen, geuren en gebruiken die als een warme deken over mij heen vielen. De geur van kruiden die pruttelden op het fornuis, de verhalen over een ver verleden aan de andere kant van de wereld en de zachte klanken van oude liedjes die hen deden terugdenken aan hun leven in voormalig Nederlands-Indië. Herdenken was belangrijk voor hen, niet alleen op 4 mei en 15 augustus, maar iedere dag. In hun verhalen zat een onuitgesproken oproep om nooit te vergeten waar je vandaan komt en welke weg je voor je ziet.

Herdenken betekent voor mij ook een verbinding voelen met daar waar je geworteld bent. Voor mij is dat Gorinchem, de stad die mijn grootouders hun thuis noemden na de turbulente tijd die volgde op de oorlog. Dit was hun haven na een leven vol omzwervingen. Van hun huis op Java, naar een thuis in de barakken in Papua Nieuw-Guinea en toen de overtocht naar Nederland. Gorinchem werd hun nieuwe anker in een onbekende wereld. Voor hen was dit geen eenvoudige keuze, maar een dapper besluit om na alles wat ze hadden meegemaakt een nieuwe start te maken. Een plek om hun verleden te verwerken en hun kinderen en kleinkinderen een toekomst te geven. Gorinchem bood mijn grootouders een nieuw thuis, een plek van rust en veiligheid. Terwijl ze hun leven opnieuw opbouwden en nieuwe herinneringen creëerden, werden de straten van deze stad hun toekomst. Toch droegen ze altijd de herinneringen aan het oude Indië bij zich, een verleden dat diep in hun wortels verankerd was. Gorinchem werd hun nieuwe begin, terwijl Indië hun onveranderlijke verleden bleef.

Hier, in deze historische vestingstad, begonnen ze aan de taak om een nieuw leven op te bouwen, om wortel te schieten in een plek die hun vreemd was, maar waar ze langzaam maar zeker hun eigen thuis van maakten. Ze bouwden niet alleen aan een nieuw bestaan, maar ook aan een toekomst voor hun kinderen en kleinkinderen.

Voor mij is Gorinchem altijd vanzelfsprekend mijn thuis geweest. Ik ken niet het gevoel van ontheemd zijn, van alles achterlaten wat vertrouwd is. Gorinchem is voor mij en onze kinderen een veilige thuisbasis, een plek waar ik mijn wortels diep heb kunnen laten groeien, dankzij het moedige besluit van mijn grootouders. Zij kozen ervoor om na zoveel verlies en onzekerheid hier een nieuwe start te maken, en door die keuze werd Gorinchem ook mijn thuis.

Het is belangrijk om te herdenken, omdat de verhalen van onze voorouders niet alleen geschiedenis zijn, maar ook lessen voor de toekomst. Mijn grootouders leerden me om sterk, maar zeker ook kwetsbaar te zijn. Om het verleden te koesteren en om altijd met respect en begrip naar anderen te kijken. Zij wisten wat het was om ontheemd te zijn, om opnieuw te moeten beginnen en om te bouwen aan een nieuwe identiteit in een vreemd land.

In Gorinchem creëerden ze een thuis en daarmee lieten ze een nalatenschap achter die diepgeworteld is in mijn eigen verhaal.

De vraag “welke voorouder wil jij zijn?” echoot door mijn gedachten. Mijn grootouders hebben hun stempel gedrukt op wie ik ben, en het is nu aan mij om dat verder te dragen. Ik wil een voorouder zijn die het verhaal van mijn grootouders vertelt, die hun moed en doorzettingsvermogen eert en deze lessen doorgeeft aan de volgende generatie. Ik wil iemand zijn die blijft herdenken, niet uit plichtsbesef, maar uit liefde en respect voor diegenen die ons voorgingen.

Op 15 augustus, tijdens de Indië-herdenking, denk ik aan hoe mijn grootouders hun weg vonden in deze stad, hoe ze met waardigheid en kracht hun leven opnieuw hebben opgebouwd. Herdenken is niet alleen een moment van stilstand, maar ook een kans om na te denken over hoe wij, net als zij, onze stempel willen drukken op de wereld om ons heen.

In de voetsporen van mijn grootouders wil ik een voorouder zijn die zich niet alleen het verleden herinnert, maar ook bouwt aan een toekomst waarin de waarden van verbondenheid, veerkracht en compassie centraal staan. Zo blijven de verhalen van vroeger levend, niet alleen in onze herinneringen, maar in de keuzes die we vandaag maken. Welke voorouder wil jij zijn?

Meer lezen?

www.esmayusmany.com