Jacob van der Ulft is weer 'thuis'

GORINCHEM - 'Weer thuis'. Zo kan de onthulling van twee schilderijen van de Gorcumse gouden eeuw schilder Jacob van der Ulft, donderdag in het Gorcums museum, het beste omschreven worden. Na vijf eeuwen kwamen: 'Capriccio van een oude Italiaanse stad' en ' Landschap met de slag bij de Milvische brug' weer terug in de stad waar ze ooit geschilderd zijn. Een aanwinst voor het museum en de Stichting Gouden Eeuw Gorinchem van een schilder die ooit als burgemeester een greep uit de gemeentekas nam.

Door Gerard Droog

In de gouden eeuw was Gorinchem, dat toen 7.000 inwoners telde, een welvarende stad. Het herbergde in de 17de eeuw tal van kunstschilders zoals Gerard van Kuijl, Abraham Bloemaert, Hendrik Verschuring en Jacob van der Ulft. Veel van hun werken zijn voor de Arkelstad verloren gegaan en hangen in musea elders of maken deel uit van particuliere collecties.

Van der Ulft en Verschuring stonden in die periode, en nog steeds, bekend als Italianisanten. Schilders die Italiaanse steden en landschappen in beeld brachten. De Stichting Gouden Eeuw Gorinchem maakt zich al vijf jaar sterk om Gorcumse kunstwerken uit die periode terug in Gorinchem te krijgen. ,,Dat is ons tot op heden in acht gevallen gelukt," laat Bert Biemans, bestuurslid van de stichting weten. ,,Alle werken hangen in het Gorcums Museum. De meesten in bruikleen."

Donderdag kwamen daar twee schilderijen van Jacob van der Ulft bij. Die werden 'bij toeval' ontdekt bij kunsthandel De Boer in Amsterdam. ,,Dat was in november 2011," gaat Biemans verder. ,,Daarvoor had ik al gesproken met de Gorcumse ondernemer Jaap Bastmeijer die als sponsor wilde optreden. Hij kocht uiteindelijk, na onderhandelingen, het schilderij 'Capriccio van een Italiaanse stad' dat vanaf donderdag langdurig in bruikleen is te bewonderen in het Gorcums museum. Ook een ander kunstwerk van Van der Ulft, 'Landschap met de slag bij de Milvische brug', eigendom van de Amsterdamse kunsthandel De Boer, is voor onbepaalde tijd uitgeleend aan het Gorcums museum.

Jacob van der Ulft, een bekend Italianisant en 'fijnschilder' werd op 26 maart 1621 in Gorinchem geboren. Zijn blazoen was echter niet van onbesproken gedrag. Hij volgde een studie glasblazen, maar al snel specialiseerde hij zich in het schilderen van stadsgezichten. Later begon hij Italiaanse steden en landschappen te schilderen, zonder daar ooit zelf te zijn geweest. Zijn schilderkunst was vanwege zijn oog voor detail echter geliefd. Een van zijn schilderijen, het stadhuis op de Dam, heeft jaren lang de burgemeesterskamer in Amsterdam gesierd en hangt nu in New York. In zijn 'glorie' periode was hij eveneens onbezoldigd burgemeester van Gorinchem. Daar schijnt hij een greep uit de gemeentekas te hebben gedaan en belandde vervolgens in het gevang. Na het uitzitten van zijn straf vluchtte hij beschaamd in 1679 naar Den Haag en verhuisde vervolgens naar Noordwijk waar hij uiteindelijk in 1689 overleed. Bijna vijf eeuwen na dato zijn twee van zijn werken in ieder geval weer terug in zijn geboortestad.