Van pestkar tot rijdend ziekenhuis

H'VELD-G'DAM - De Historische Vereniging Hardinxveld-Giessendam kreeg zaterdag 22 september een bijzonder boek overhandigd met als titel 'Water scheidt, Water bindt' onderweg naar steeds betere ambulancezorg in Zuid-Holland Zuid. Schrijver van het boek is drs. Thijs Gras. Hij kreeg daarbij heel veel informatie van onder andere Henri den Hartog, ambulance verpleegkundige. Hij overhandigde het boek aan HV voorzitter Teun Sluimer, die zich heel erg in zijn nopjes toonde met het boek, wat hij een naslagwerk noemde. Ook huisarts in ruste, dokter W.Cornelis krijgt een exemplaar als dank voor de informatie die heeft aangeleverd aan Den Hartog.

Door Wil Sommeijer

Het boek is geschreven ter gelegenheid van het afscheid van drs. A.H.A (Jos) Bax, die na een loopbaan van 46 jaar in de ambulancezorg, waarvan de laatste 25 jaar als directeur Ambulancedienst Zuid-Holland Zuid.

De auteur Thijs Gras is historicus en ambulanceverpleegkundige en woonachtig in Amsterdam. Hij kreeg hulp van diverse medewerkers en oud-medewerkers van de ambulancedienst. Henri den Hartog is een van hen en hij heeft heel wat werk verzet. ,,Het boek zou 150 bladzijden worden, het zijn er 250 geworden,' 'lacht Den Hartog.

De geschiedenis van 'ambulancezorg' in onze regio gaat terug vanaf de middeleeuwen en de Cellebroeders uit Dordrecht, die zieken per draagbaar vervoerden tot aan de hoogkwalitatieve ambulancezorg in de huidige tijd. Na de pestepidemieën kwamen er andere besmettelijke ziekten, zoals tyfus, dysenterie, roodvonk en mazelen. Speciale maatregelen ten aanzien van het vervoer betrof de cholera komen aan de orde in het hoofdstuk besmettelijke zieken. Ook komt hier de polio aan de orde.

In Hardinxveld-Giessendam boden diverse taxibedrijven liggend vervoer, waaronder de firma Roza & Zonen. Een foto van deze 'ambulance' is af gebeeld in het boek.

Natuurlijk komen de oorlogsjaren aan bod, met de fietsbrancards in Gorinchem. En de familie Kramer uit Sliedrecht die uit een stalen buis een frame construeerde waar je een brancard overheen kunt schuiven. Om het schokken en trillen tegen te gaan gebruikt Kramer de schokbrekers van een motorfiets. De inventiviteit van huisartsen was bijzonder groot. Zo vervoerde dokter Schouwink uit Bleskensgraaf een mevrouw die aan het bevallen was achter op de fiets naar de ziekenauto die aan de dijk stond te wachten. Om het kind tegen te houden was een riem om haar bovenbenen gebonden

En de Hardinxveld-Giessendamse huisarts Cornelis hielp een drieling ter wereld, maar toen de kindjes geboren waren traden er complicaties op bij de moeder. ,,Ik trok een la uit de kast, gooide alles op de grond, legde de drie kinderen erin en stopte moeder en kinderen achter in mijn volkswagen en hup naar het ziekenhuis,'' vertelt Cornelis.

Het is eigenlijk verbijsterend om te zien hoe snel de ontwikkeling van de ambulance de laatste jaren is gegaan. Er wordt wel gezegd dat het meer een rijdend ziekenhuis is, maar dat is beslist niet waar. Er zijn wel meer behandel- en onderzoekmethodieken in de ambulance.

'Water scheidt, Water bindt' wijst naar Zuid-Holland Zuid, een gebied dat wordt omgeven en doorkruist door rivieren. ,,Zo zorgt het water voor de scheiding en voor de verbinding tussen de mensen,''aldus Henri den Hartog.

Het fraai uitgevoerde gebonden boek, is een uitgave van Uitgeverij HHS, een ideële stichting die geen winst mag maken. Het boek is in te zien in het Historisch Informatie Centrum van de HV aan de Peulenstraat, waar ook informatie verkrijgbaar is.