Burgemeester Lieke Schuitmaker: ,,We zijn Froukje niet vergeten, dat is het mooiste dat we haar nog kunnen geven”.

SLEEUWIJK Als burgemeester Lieke Schuitmaker (47) in haar schooltijd tussen de middag thuis een boterham eet met haar vader, zus Froukje en haar broer zingen ze vaak mee met Neil Young. ‘I want to live’, zo zingt hij in het nummer ‘Heart of Gold’ van het album Harvest. De hoes hangt anno 2024 in de burgemeesterskamer van Schuitmaker, als herinnering aan haar jeugd toen het gezin nog compleet was. Toen zus Froukje nog een jongere zus was en geen naam in het rijtje slachtoffers van zinloos geweld.

Dit jaar is het 25 jaar geleden dat Froukje Schuitmaker samen met Marianne Roza slachtoffer werd van zinloos geweld in muziekcafé Bacchus in de Kerksteeg in Gorinchem. ,,Mijn zusje was op het verkeerde moment op de verkeerde plek”, zo kan zus Lieke na al die jaren vertellen. Lange tijd had ze het erg moeilijk met het verlies van haar jongere zus die net haar 17^e verjaardag had gevierd. De tijd heelt alle wonden, klinkt als een cliché, maar zelf vertelt ze dat ze de emotionele laag heeft kunnen loslaten. De rauwe randjes van het verdriet zijn weggesleten, maar keren soms terug. Zoals op 7 januari van dit jaar, de geboortedag van Froukje. Maar ook het moment om met haar ouders en broer te herdenken dat het 25 jaar geleden is dat in de vroege ochtend om half vijf ineens de politie aanbelde. ,,Dat was totaal onverwacht, mijn broer en ik woonden al op kamers, maar waren dat weekend wel thuis. Er was een schietincident geweest en Froukje was zeer ernstig gewond, zo vertelden de agenten. We zijn direct in de auto gesprongen en naar Utrecht gereden. Ze lag in coma en het werd al snel duidelijk dat ze niet meer bij zou komen. Op 11 januari is ze overleden. Ik ben zo dankbaar dat we daar als gezin bij waren.’

MEDELEVEN

Al in het ziekenhuis worden ze geconfronteerd met teletekstberichten over het schietincident in Gorinchem, waarbij ook Marianne Roza om het leven kwam en Inge van Boxtel ernstig gewond raakte. ,,Zo drong al snel de maatschappelijke impact tot ons door. Zinloos geweld was echt een thema toen. Zelf werden we overspoeld met kaarten en medeleven, onze overbuurvrouw nam ons huishouden over. Toen burgemeester Piet IJssels aan de deur stond, vroeg ze eerst even wie hij eigenlijk was. De buurt voelde echt als een beschermende schil om ons heen.”

We zijn Froukje niet vergeten, dat is het mooiste dat we haar nog kunnen geven.”

STILLE TOCHT

Lieke groeide op in Sleeuwijk, waar haar vader leraar basisonderwijs was. Haar moeder werkte in het ziekenhuis en ze had een broer en een zus. ,,Sleeuwijk was een dorp waar mensen nog voor elkaar zorgen. Wij waren totaal ontredderd, maar het hele dorp ging om ons heen staan. Zaterdag was de begrafenis, daar kwamen 1200 mensen op af. In de avond was die stille tocht, daar zijn we als gezin ook bij geweest. Zeker dat eerste jaar was moeilijk. Dan zat ik te studeren en hoorde ik ineens de naam van Froukje in een radioprogramma voorbij komen. Ze was bijna zes jaar jonger dan ik en in die tijd hadden we niet heel veel gemeenschappelijks. In het najaar had ik haar wel bijna een dag geholpen met de voorbereidingen voor een theatervoorstelling in Gorinchem. Aan die dag die we toen samen doorbrachten heb ik veel warme herinneringen. We zijn haar niet vergeten, dat is het mooiste dat we haar nog kunnen geven.”

ZORGELOOS

Een jaar na het overlijden van Froukje wordt in Sleeuwijk het monument ‘Knop van Hoop’ geplaatst. Zelf is Lieke daar niet bij, omdat ze dan Europese studies in het buitenland studeert. ,,Maar ik weet dat de gemeente Altena mijn ouders intensief betrokken heeft toen het monument een andere plek kreeg na de bouw van de nieuwe basisschool. Het staat nu op een plek waar ouders zich verzamelen om hun kinderen van school te halen, dat is heel zorgvuldig gedaan.” In al die jaren na het overlijden van Froukje heeft Lieke nooit behoefte gehad contact te zoeken met de daders, ook boosheid kwam niet in haar op. Toen ze zelf kinderen kreeg, besefte ze wel dat ze nooit meer helemaal zorgeloos door het leven kon gaan. ,,Als ouder moet je voortdurend loslaten, daar moet je niet krampachtig over doen. Maar om mijn dochter ’s avonds door het donker te laten fietsen, daar moet ik nog even niet aan denken.” Haar dochter kreeg als tweede naam Froukje. ,,Zelf lijk ik niet echt op mijn zus, maar in haar zie ik soms trekken van de familie Schuitmaker. Mijn zus was ook pittiger dan ik.”

MAATSCHAPPELIJKE EMOTIES

Een jaar geleden, op de sterfdag van haar zus, werd Lieke Schuitmaker geïnstalleerd als burgemeester van de gemeente Alphen-Chaam. Die datum had ze niet zelf gekozen, maar in aanloop naar haar installatie wist ze dat ze het heengaan van Froukje niet onbenoemd mocht blijven in haar speech. ,,Wat toen gebeurd is, heeft gemaakt wie ik nu ben. Door de maatschappelijke impact die het schietincident had, maar ook door de rol van burgemeester Piet IJssels. Hoe hij toen de boel bij elkaar heeft gehouden, dat vond ik zo knap. Het is heel gemakkelijk om groepen tegen elkaar op te zetten, hoe mooi is het dan dat je als burgemeester bij zoveel maatschappelijke emoties een rol mag hebben. Toen is bij mij al een zaadje geplant, om later zelf nog eens burgemeester te worden. Juist als je iemand verliest, als je ontredderd achterblijft, wil je erkenning van je verdriet. Dat heeft ons echt gedragen toen. Ik gun niemand om zoiets mee te maken, ik hoop ook niet dit als burgemeester mee te maken. Je kunt iemands verdriet ook niet wegnemen, maar je probeert wel om troost te bieden, door aandacht en erkenning.”

GEMEENSCHAPSZIN

Als burgemeester ziet ze voor zichzelf vooral de opdracht om in Alphen-Chaam te zorgen voor sterke gemeenschappen en dat waar mogelijk te stimuleren. ,,Het is goed als mensen een beetje op elkaar passen, dat ze de warmte van de dorpsgemeenschap voelen. Zoals bij ons toen die overbuurvrouw deed, dat heb je nodig als je ontredderd bent. Die gemeenschapszin zie ik echt als mijn opdracht. Dat dorpse past ook bij mij, burgemeester van een grote stad trekt me echt niet.”