Wat staat daar nou?! Werkloosheid

Zet op Facebook een bericht over stijgende werkloosheid en het duurt nog geen minuut of de oplossingen vliegen je om de oren. ,,Misschien eens in de zorg proberen?” is steevast de eerste. Gevolgd door ‘ondernemers schreeuwen om handjes’ en ‘ze moeten harder aangestuurd worden’. Probleem opgelost, zou je denken. Want ja, achter het toetsenbord is alles simpel. 

Het bericht van De Stad Gorinchem is helder: meer mensen in de WW dan een jaar geleden. In Gorinchem, maar ook landelijk. Geen fijn nieuws, maar ook geen schokkende verrassing. Toch ontspoort het gesprek al snel. Niet in feiten, maar in aannames. Over luiheid. Over onwil. Over mensen die blijkbaar ‘gewoon niet willen werken’. Het idee dat je ‘dan maar de zorg in moet’ is een hardnekkige. Alsof zorg een soort opvangbak is voor iedereen die zijn baan kwijtraakt. Geloof het of niet, maar in de zorg werken professionals. Met diploma’s. Met ervaring. Met verantwoordelijkheden. Je kunt niet zomaar even besluiten om verpleegkundige te worden omdat het op Facebook zo lekker klinkt. En nee, de zorg is geen afvoerputje voor werklozen. Gelukkig maar. 

Dan die ondernemers die om personeel schreeuwen. Dat klopt ook. Maar vaak gaat het om deeltijd, flexibel, lage lonen, onregelmatige tijden. Belangrijk werk, absoluut. Maar niet altijd werk waar je je vaste lasten mee kunt betalen als je jarenlang fulltime in een ander vak hebt gezeten. Stel je even Jan voor. 52 jaar. Docent. Twintig jaar voor de klas gestaan. Zijn baan verdwijnt, hij komt in de WW. Geen vetpot, maar het houdt zijn hypotheek en boodschappen net overeind. Dan kan hij ‘gewoon’ in een winkel gaan werken voor 24 uur per week. Resultaat? Honderden euro’s per maand minder. WW gekort, vaste lasten blijven. Jan werkt, maar gaat achteruit. Wie zou dat vrijwillig doen? 

WW is geen cadeautje. Het is een vangnet waar mensen zelf jarenlang premie voor betalen. Een sigaar uit eigen doos, inderdaad. Maar wel eentje die je liever nooit hoeft op te steken. Natuurlijk mag er druk zijn om weer aan het werk te gaan. Met echte trajecten, begeleiding en banen waar je niet financieel op leegloopt. Niet met losse kreten onder een Facebookbericht waar niemand daadwerkelijk mee geholpen is. 

Wat mij vooral stoort, is hoe makkelijk het allemaal wordt geroepen. Werkloosheid wordt al snel neergezet als onwil, terwijl het in veel gevallen gaat om een mismatch tussen opleiding, ervaring, beschikbare banen en inkomen. Natuurlijk, er zijn ook uitzonderingen. Er zijn mensen die het systeem handig weten te bespelen, die niet staan te springen om weer aan de slag te gaan en de randen van de regelingen opzoeken. Maar doen alsof dát de norm is, helpt niemand verder. Het zijn juist die uitzonderingen die het beeld bepalen, terwijl de grote meerderheid echt wel wil werken. 

Mirjam de Swart