Historische serie: de Van Arkels en Gorinchem (deel 1)

GORINCHEM Veel mensen hebben de naam ‘Van Arkel’ wel eens gelezen, of voorbij zien komen. Wellicht hebben zij het oude bootje zien liggen, genaamd ‘Jan de Sterke’, de Arkelzuil zien staan aan de struisvogelstraat, of de naam gehoord wanneer er gesproken werd over de geschiedenis van de stad Gorinchem. Wat weinigen echter weten, is waar deze naam vandaan komt, en hoe deze familie is verbonden met Gorinchem. In deze reeks artikelen zal worden gekeken naar het huis Van Arkel, en hoe zij onlosmakelijk is verbonden met de stad.

door Marius Tromp

Het verhaal van de Van Arkels en Gorinchem begint in 1273, wanneer de heer van Arkel, Jan II, de havenstad Gorinchem koopt. De stad behoort dan toe aan een leenman die al grote delen van de omgeving in zijn bezit heeft. Naast Gorinchem regeert Jan namelijk ook over onder andere Bergambacht, Hardinxveld, Giessenburg, Nieuwland en natuurlijk Arkel. Deze gebieden heeft hij geërfd van zijn vader, Jan I van Arkel.

JAN DE STERKE

Jan I heeft de bijnaam ‘De Sterke’, daar hij zich, voor de grap, eens met paard en al heeft opgetrokken aan één van de poorten van Gorinchem. Diezelfde Jan is begonnen met de bouw van een kasteel naast de stad, waar vandaag de dag de Dalemsedijk loopt. Echter, het was dus pas Jan II die zich de stad wist toe te eigenen en daarmee een grote havenplaats in handen kreeg.

Dit zorgde ervoor dat de heren van Arkel tol konden gaan heffen op zowel de Lek als de Merwede. Met het heffen van deze tol wisten de Van Arkels een groot fortuin te vergaren. Met dit fortuin worden, in de eeuwen daarna, de bezittingen van de familie steeds verder uitgebreid, tot zij uiteindelijk ook Leerdam, Hagestein, Ameide en Nieuwpoort kunnen belenen. Dit gebied komt dan ook bekend te staan als het ‘Land van Arkel’.

Lees ook

Marius Tromp: ‘Ik vind het leuk om de geschiedenis van Gorinchem kenbaarder te maken’

 

‘KEIZERLIJKE BURCHT’

In de loop van de eeuwen wordt Gorinchem de belangrijkste stad van de Van Arkels. Naast het kasteel aan de Dalemsedijk, dat ook bekend staat als de ‘Keizerlijke Burcht’, bouwen de Van Arkels ook een hof tussen de Krijtstraat en de Struisvogelstraat. Hiervan is, bij opgravingen in 2002, een restant van een zuil gevonden, die nu de Struisvogelstraat siert.

In het volgende artikel zal worden gekeken naar het kasteel van de Van Arkels, en het hof aan de Krijtstraat.

Lees ook

Sterke Gorcumse verhalen (1): De sterke man van Gorinchem