Ingezonden: Laat ‘Dit is Bethlehem’ niet verdwijnen achter gesloten deuren!

In 1909 werd de Historische Vereniging Oud-Gorcum opgericht om het pand “Dit is in Bethlehem” in de Gasthuisstraat te redden van de sloop. Het pand, een waardevol voorbeeld van renaissancearchitectuur, werd gekocht, gerestaureerd en als museum ingericht. Het werd een symbool van lokaal erfgoed en een plek waar inwoners en bezoekers de geschiedenis van Gorinchem konden ervaren. In 1982 werd het pand vanwege financiële druk op de vereniging verkocht aan de gemeente voor slechts één gulden. Deze stap was nodig om het gebouw op lange termijn te behouden. De gemeente nam de verantwoordelijkheid voor het beheer, zodat de verbinding tussen erfgoed en gemeenschap gewaarborgd bleef. Nu wil de gemeente deze verantwoordelijkheid loslaten.

Ik ben niet per se tegen de verkoop van monumenten, maar dit pand heeft een bijzondere waarde. Het is publiek erfgoed en het behoud van het monument, dat meer omvat dan alleen de gevel, moet voorop staan. De gemeente houdt hier al rekening mee door een bouwhistorisch onderzoek te doen waarin de monumentale waarden worden vastgelegd en die worden beschermd via de koopovereenkomst. Er kunnen mogelijk ook nog voorwaarden worden opgenomen over de openbaarheid van het pand, bijvoorbeeld tijdens Open Monumentendag of voor educatieve rondleidingen, wat toezicht op het behoud mogelijk maakt. Na verkoop moet de gemeente toezien op de naleving van de monumentenstatus. Dit vraagt om capaciteit, toezicht en handhaving. Het is vaak moeilijk uitvoerbaar en kan risico’s met zich meebrengen voor het behoud op lange termijn. Daarom is het een risico voor het pand als het in privébezit komt.

Lees ook

Gemeente Gorinchem wil één van haar mooiste monumenten verkopen

 

Monumenten zijn meer dan de gevel. Het gaat om de volledige structuur, de materialen, en de zichtbare en verborgen verhalen. Met de verkoop neemt het risico toe dat dit unieke karakter stukje bij beetje verdwijnt. Niet altijd uit kwade wil, maar soms verdwijnen delen per ongeluk omdat een nieuwe eigenaar iets anders wil. Wat verloren is, is weg, en achteraf beboeten maakt dat verlies niet goed.

WAT DAN WEL?

Hopelijk ontstaat er een gesprek met Stichting Hendrick de Keyser, die vele bijzondere panden beheert in ons land, ook in Gorinchem. Wellicht kunnen zij het pand overnemen. Door HdK wordt zorgvuldig voor panden gezorgd, vaak met een herbestemming. Het Tolhuis, waar een B&B in is gevestigd, is een goed voorbeeld. Dit lijkt me een betere optie dan verkoop aan een particulier of projectontwikkelaar, die financiële motieven heeft. Misschien zijn er hybride oplossingen mogelijk, waarbij het eigendom bij de gemeente blijft, maar het beheer en de exploitatie worden overgedragen aan een erfgoedorganisatie zoals Hendrick de Keyser.

Gemeente Gorinchem, ga alsjeblieft niet te snel. Verken zorgvuldig de mogelijkheden met Hendrick de Keyser of andere erfgoedorganisaties en experts. Kijk naar verhuur of erfpacht met duidelijke voorwaarden. Zie dit pand niet als last, maar als kans om het verhaal van onze stad te behouden en door te geven!

-- Barry van Baalen