Stoomspuit Gorkum komt weer op stoom

GORINCHEM Op 2 september houdt Brandweer Gorinchem een Open Dag. Ook Stichting Stoomspuit Gorkum was hiervoor uitgenodigd, maar de stichting moest hiervoor afzeggen wegens verplichtingen elders. Op zaterdag 2 en zondag 3 september komt de Gorkumse Stoomspuit namelijk in actie tijdens het Stoomtreinfestival in Loenen. ,,Vorig jaar is de spuit hier stukgegaan, dus we kunnen het niet maken om daar dit jaar niet te staan”, aldus secretaris Gerrit Vroegh. ,,Maar, niet getreurd. De stichting heeft een alternatief bedacht. We reizen dat weekend met twee man af naar Loenen. Herre den Uyl zal met de handspuit ‘Jan van der Heyden’ wel gewoon bij de Open Dag in Gorinchem aanwezig zijn. Geïnteresseerden kunnen langskomen bij het ‘Brandweermuseum’ in de Struisvogelstaat.”

Op zaterdag 9 september is het Open Monumentendag. De Stoomspuit is die dag werkend te zien zijn in de Struisvogelstaat bij het museum. ,,We laten die dag een stoomauto rondrijden (een authentieke Stanley uit 1914). En uiteraard kan de kleine brandweerman/-vrouw zich vermaken met de brandspuit ‘Jan van der Heyden.”

HISTORIE STOOMSPUIT

De stoombrandspuit werd in 1910 door de brandweer van Gorinchem in gebruik genomen. Deze brandspuit is in hetzelfde jaar gefabriceerd door de firma Bikkers en Zonen uit Rotterdam. Tot 1940 heeft de spuit in en rond Gorinchem naar tevredenheid dienstgedaan en uitstekend gefunctioneerd. 

Door de toepassing van motorspuiten werd de behoefte aan de stoomspuit steeds minder. Op 21 november 1940 werd de spuit definitief buiten gebruik gesteld. Burgemeester en wethouders wilden de stoomspuit destijds verkopen, maar gelukkig wist de gemeenteraad dit op het laatste moment te voorkomen. Achter een auto is ‘het monument’ vervolgens teruggebracht naar Gorcum en hierdoor is het behouden gebleven voor de vestingstad aan de Linge en de Boven-Merwede. 

Jarenlang verkeerde de stoomspuit in erbarmelijke staat en was nagenoeg klaar voor de sloop, totdat een enthousiaste groep Gorcumers zich over de oude krachtpatser ontfermde. Met passie, bezieling en veel doorzettingsvermogen hebben ze de oude spuit weer nieuw leven weten in te blazen. 

Uiteraard is de stoomspuit vele malen ingezet bij branden in en om Gorcum. Zo ook op 22 april 1915,  toen B en W van Gorcum door de militaire macht uit Nieuwendijk werd gevraagd om mee te helpen een ernstige brand die daar was uitgebroken te bestrijden. ,,Ten 4 ure werd den spuit, met noodigen manschappen, begeleid door den commandeur begeven naar den Nieuwendijk. Om 5 uur werd den spuit ingezet met 2 stralen tot des avonds 9.15 uur. Toen gevaar voor verdere uitbreiding geweken was, werd den stoomspuit terug naar Gorkum vervoerd.” 

Een van de ‘hoogtepunten’ uit de vlammende carrière van de stoomspuit was de grote uitslaande brand op 5 september 1919. Omstreeks 22.15 uur kwam de spuit ter plaatse bij de brand van de houtzagerij Wed. Damen aan de Arkelsedijk. Samen met een collega stoomspuit werd deze brand bestreden tot 3 uur in de nacht. 

TOEKOMST VAN DE STOOMSPUIT

Mede door de inzet en liefde van een aantal ex-brandweerlieden is dit historische brandweermonument bewaard gebleven voor huidige, maar hopelijk ook voor toekomstige generaties. De stoombrandspuit vormt namelijk niet alleen een stuk brandweergeschiedenis, maar is tevens een belangrijk onderdeel van de historie van de gemeente Gorinchem.

Vorig jaar heeft de stoomspuit het zwaar gehad, maar inmiddels is het weer een goed werkende machine, die weer ‘ouderwets’ in staat is met stoomenergie een grote hoeveelheid water te verpompen. Langs deze weg willen we nogmaals iedereen bedanken voor zijn/haar steun.

www.stoomspuitgorkum.nl