Oud-dirigent Kees Glaubitz: ‘Matthäus-Passion is onmenselijk knap gecomponeerd’

GORINCHEM Jarenlang was Kees Glaubitz (84) voor vaste bezoekers van de Matthäus-Passion in Gorinchem een vertrouwd gezicht. Als dirigent van COV Gorkum gaf hij zeventien keer muzikaal leiding aan de uitvoering. In een interview blikt hij terug.

Het klinkt achteraf wonderlijk, maar tot grote vreugde van Kees Glaubitz schrapte COV Gorkum bij zijn aantreden als nieuwe dirigent van het koor aan het einde van de jaren tachtig de Matthäus-Passion van het repertoire. De verklaring: ,,Het nam het hele jaar in beslag. Daarnaast lagen er meer noten op de grond dan dat er gezongen werden. Gekscherend heb ik wel eens gezegd: als Bach nu binnen zou lopen, zou hij zeggen: ‘Wat een interessant werk. Wie heeft dit gecomponeerd?’”

FUNDAMENTELE KEUZE

Voor hem was het reden om het bestuur een fundamentele keuze voor te leggen. Een muzikale prestatie neerzetten als koor en daarna gezellig koffie drinken of andersom, de gezelligheid op de eerste plaats zetten. Het eerste was de keuze van Glaubitz. Daarin ging het bestuur mee. ,,Er bleven ongeveer 25, dertig koorleden over die aan deze primaire voorwaarden konden en wilden voldoen. Maar het is een juiste beslissing geweest. Vele andere koren zijn gestopt, COV Gorkum zingt nog steeds.”

Terug naar de Matthäus-Passion. Enkele jaren was na de komst van Glaubitz de uitvoering in Gorinchem van tafel, maar het muziekstuk kwam toch weer in beeld. Twee regionale afdelingen van de Lions Club klopten aan bij COV Gorkum met de vraag of het koor medewerking wilde verlenen aan een jaarlijkse uitvoering. ,,Ik heb wel even geaarzeld”, geeft Glaubitz toe. ,,Groot voordeel was dat de Lions Clubs een groot deel van de organisatie, zoals het vinden van sponsoren, op zich namen. De voorzitter van de stichting Aart van Eck en de voorzitters van COV Gorkum, Dick Langerak en Geert Huisman, hebben een enorme inzet getoond bij de realisatie van het project. Mijn taak lag hoofdzakelijk op het artistieke vlak; eigenlijk een luxepositie.”

Lees ook

Dick du Pon (88) uit Gorinchem: de Matthäus-Passion is een geschenk uit de hemel

 

Hij vervolgt: ,,Daarnaast hebben we ervoor gekozen op projectbasis te werken. Elke editie zouden we, na het afleggen van een proeve van bekwaamheid 24 sopranen, 24 alten, twintig bassen en twintig tenoren bij elkaar brengen. Dat bleek wonderwel goed te werken. Tot op de dag van vandaag is dit dan ook de aanpak.”

TOON DE GRAAF

Zeventien keer smaakte Kees Glaubitz het genoegen om het meesterwerk van Johann Sebastian Bach te dirigeren in de Grote Kerk. Toen nam Toon de Graaf het stokje – of liever gezegd de baton – van hem over. Ondanks zijn vertrouwen in het vakmanschap van zijn opvolger (met een brede glimlach: ,,Als docent muziek op de pedagogische academie in Gorinchem heb ik hem nog les gegeven.”) was dat geen onverdeeld genoegen. ,,Ik zat vooraan bij de uitvoering, met de partituur op schoot. Alsof ik een examen aan het afnemen was. Daar ben ik al snel mee opgehouden. Heerlijk. Nu kon ik onbevangen luisteren en genieten van de koorzang en het orkest.”

Want, om even terug te gaan naar het begin van dit interview, de vreugde over het schrappen van de Matthäus-Passion had op geen enkele manier te maken met de waardering voor deze wereldberoemde compositie. Glaubitz is er duidelijk merkbaar diep van onder de indruk. Met de voor hem kenmerkende bijzondere woordkeuze: ,,Je duikt als dirigent in de Matthäus-Passion. Dan ervaar je een geestelijke ademnood. Het is zo’n wonderlijk werk, zo onmenselijk knap gecomponeerd. Zeker gezien de moeilijke en drukke leefwereld van Bach. Een groot deel van zijn kinderen overleed jong, hij had maar beperkte inkomsten en moest hard sappelen om geld binnen te halen. En dan nog was hij in staat talloze orgelwerken, cantates en natuurlijk de diverse Passions te maken. Ronduit imposant.”

‘HET IS EEN MEESTERWERK’

Die be- en verwondering is in al die jaren dat hij intensief met de Matthäus-Passion bezig was niet minder geworden. ,,Eerder het tegendeel. Het is een meesterwerk, waar ik na al die jaren maar een beetje van ben gaan begrijpen. Welk gedeelte mij het meest aanspreekt? Als jongeling vond ik het wat saai, maar bij het ouder worden ben ik vooral ‘Aus Liebe will mein Heiland sterben’ zeer gaan waarderen. Die eenzame sopraan, met slechts enkele blazers als ondersteuning. Wat is dat prachtig.”

Afsluitend: een nieuw bestuur is aangetreden om de jaarlijkse uitvoering in de Grote Kerk van Gorinchem ook voor de toekomst te behouden. Kees Glaubitz hoeft niet lang over zijn mening daarover na te denken: ,,Ik vind het schitterend. In een tijd waarin cultuur, helaas ook door onze overheid, schromelijk onderschat wordt, is het juist zo belangrijk om zulke zaken overeind te houden. Ik ben hen daar dankbaar voor.”

Dit jaar wordt Matthäus-Passion uitgevoerd op Goede Vrijdag 18 april om 13.30 uur in de Grote Kerk in Gorinchem. Tickets zijn te koop via de website, www.matthauspassiongorinchem.nl