‘Rampscenario’ en ‘kiezen tussen twee kwaden’: verdeelde Gorinchemse raad kiest uiteindelijk nipt voor herstemmen
31 maart 2026 om 10:20 Politiek Gemeenteraadsverkiezingen Gorinchem 2026GORINCHEM Waar in andere gemeenten deze week de oude gemeenteraad afscheid neemt en de nieuwe wordt geïnstalleerd, moest de oude raad van Gorinchem zich eerst nog eens buigen over een heel ander probleem. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van woensdag 18 maart kwamen namelijk vermoedens van fraude aan het licht. En wel zo erg dat burgemeester Reinie Melissant-Briene aangifte deed. De burgemeester had tien signalen ontvangen van zaken die niet helemaal pluis waren rond de gemeenteraadsverkiezingen. Die waren afkomstig uit drie verschillende stembureaus, waaronder de Rozenobel en de Anne Frankschool. Na lang beraad koos de gemeenteraad - zij het met een nipte meerderheid van 13 voor (ChristenUnie-SGP, Gorcum Actief, SP, Stadsbelang en VVD stemden voor) en 12 tegen voor een volledige herstemming in Gorinchem. Binnen dertig dagen moeten alle Gorcumers weer naar de stembus.
door Marjanne Dijkstra
Door te kiezen voor volledige herhaling van de gemeenteraadsverkiezingen van woensdag 18 maart schreef de Gorinchemse gemeenteraad dinsdagnacht geschiedenis. Deze eeuw kwam het nog niet voor dat verkiezingen over moesten worden gedaan. In de vorige eeuw kwam het voor in 1986 en 1990 toen de inwoners van Vlieland en Wormerveer opnieuw naar de stembus moesten. Dat kwam door verkeerd geadresseerde stempassen en een vormfout tijdens het tellen. In Gorinchem gaat het dus om vermoedens van fraude, iets waar alle fractievoorzitters van de Gorinchemse partijen hun afschuw over uitspraken.
ONMOGELIJKE KEUZE
Johan Klein van Stadsbelang stelde dat de raad in een zeer moeilijke situatie is beland: ,,We staan voor een onmogelijke keuze: wat we ook besluiten, we maken een deels voorbarig besluit. We hebben nog geen harde bewezen feiten. Wij ‘hobbyisten’ hadden graag extra ondersteuning gezien. Maar Stadsbelang wil geen nieuwe raad installeren zonder zuiver mandaat, en 4 of 5 stembureaus hebben fraude gemeld. Bij een eventuele vaststelling van fraude, kan er niets meer worden gewijzigd aan de gemeenteraad. Het merendeel van Stadsbelang vindt dus dat ze geen zuiver mandaat kan geven aan nieuwe raad. We vinden het aan de kiezer om een zuiver mandaat te verlenen.”
‘HERSTEMMING NOOIT NEUTRAAL’
Pierre Schefferlie van Democraten Gorinchem stelde: ,, Ik had nooit gedacht dat je zo kort zou genieten van een verkiezingswinst. Fraude moet serieus worden genomen, maar wij vinden het op dit moment geen zorgvuldig en proportioneel middel. Goed bestuur kiest niet het zwaarste middel, maar juiste middel. Een herstemming is nooit neutraal: een deel van de mensen heeft geen zin meer om te gaan, andere mensen gaan stemmen op basis van de eerdere uitslag. Het lijkt ons buiten proportie om de hele stad te laten herstemmen, het pakt het echte probleem niet aan.”
Paulien de Groot van PvdA-GroenLinks kon zich bij Schefferlie aansluiten en vroeg zich hardop af of ze erop kon vertrouwen dat de uitslag de wil van de kiezers weerspiegelt. ,,We weten niet goed waar we goed aan doen. Herstemming is zwaar middel, beslissing moet je maken op basis van kennis. De geluiden die op sociale media rondgaan waarbij mensen worden weggezet als oplichters, raken ook mij.”
‘RAMPSCENARIO’
De VVD voegde bij monde van Therese van ‘t Westende-Bijl toe: ,,Er bestaat geen perfecte oplossing. De verkiezingsuitslag is formeel geldig en er wordt onderzoek gedaan. Politiek gaat niet alleen over feiten, maar ook over hoe mensen kijken naar bestuur. Wij kunnen niet achter verkiezingsproces staan waar een zweem van twijfel over hangt. Dit is een rampscenario voor iedereen. Als je het vertrouwen wil herstellen, moet je helder zijn en kiezen voor herstemming.”
Maarten de Pagter van de ChristenUnie-SGP legde het simpel uit: ,,Er zijn duidelijke aanwijzingen dat er hier iets is, maar wat weten we nog niet precies. Als je spullen worden gestolen weet je ook dat er diefstal is gepleegd, ondanks dat je nog geen dader hebt. Het is kiezen tussen twee kwaden: kiezen voor mogelijk foute uitslag of het zwaarste middel. Wij willen herstemming om zo zuiver mogelijk te zijn. Samen met CDA en Gorcum Actief willen we wel een motie indienen waarin we een moreel appel doen op het zelfregulerend vermogen van de raad. Hier moeten politieke consequenties aan hangen.” Everdien Hamann van Gorcum Actief noemde het besluit een ‘duivels dilemma’. ,,De cijfers liegen er vooralsnog niet om. Principes zijn mooi, gezond Hollands verstand is beter. Wij kunnen nu de verkiezingsuitslag niet accepteren.”
‘GEEN OVERHAASTE BESLUITEN MAKEN’
Bij D66 zei Ilhan Tekir de twijfels rondom de verkiezingsuitslag heel serieus te nemen. ,,Maar we moeten geen overhaaste besluiten maken op basis van vermoedens. We besluiten vandaag met beperkte kennis. Herstemming is een schijnoplossing als het strafrechtelijk onderzoek niet is afgerond. Ook de Kiesraad zegt dat dit een zeer zwaar middel is en we willen precedentwerking bij een eventuele herstemming voorkomen. Laat de nieuwe raad gewoon aantreden en wacht het onderzoek af.”
Joost van der Geest van het CDA meldde: ,,Fraude moet hard worden aangepakt, maar iedereen is onschuldig tot het tegendeel wordt bewezen. Wij zijn ervan overtuigd dat de goede mensen met meer zijn, ook op 18 maart en daarom zijn we tegen herstemmen.” Ariën van Houwelingen stelde dat dit voor de SP een principiële kwestie was. ,,Zonder vertrouwen geen democratie. We hadden gehoopt dat een of meerdere personen met spijt naar voren zouden komen, maar helaas. SP wil volledige herstemming, omdat we niet weten hoe groot de schade is. De democratie is te belangrijk om geen risico te namen.”
AMENDEMENTEN
Hoewel het in het begin al leek af te stevenen op een hertelling van de stemmen, probeerden de partijen met verschillende amendementen de best mogelijke optie te kiezen. Zo kwam Everdien Hamann van Gorcum Actief met een amendement voor gedeeltelijke herstemming. Daarbij zouden alleen de stembureaus waarbij een groot percentage volmachten waren geregistreerd moeten herstemmen. Hoewel haar handreiking sympathiek was, vond niet iedereen dat een goed idee. Ze liet haar amendement dan uiteindelijk ook vallen.
Kees van Willigen van Democraten Gorinchem leek het allemaal maar overtrokken te vinden: ,,Zolang er niets is bewezen, is er niets aan de hand.” Johan Klein van Stadsbelang vond dat Van Willigen de vermoedens van fraude bagatelliseerde. Het meest verstrekkende amendement werd uiteindelijk aangenomen, waardoor heel Gorinchem weer naar de stembus moet.
Een motie van de ChristenUnie-SGP waarin werd opgeroepen dat veroordeling (of openbare schuldbekentenis) vanwege verkiezingsfraude politieke gevolgen móet hebben, werd door alle partijen aangenomen evenals een motie over de communicatie rondom het proces met de herstemming. Burgemeester Reinie Melissant-Briene stelde trots te zijn op iedereen en dat ze er zorg voor wil dragen dat iedereen goed geïnformeerd wordt over de nieuwe verkiezingen. Wanneer de nieuwe verkiezingen plaatsvinden is nog niet bekend, maar duidelijk is dat het binnen 30 dagen moet gebeuren.
