Oog in oog met de Martelaren

Gorcums Museum

start groots project

over tijd van onrust

GORINCHEM-'Onder de balk waar zij worden opgehangen spreekt Nicolaas Pieck een laatste keer zijn broeders toe: ,,De kroon van het eeuwig geluk hangtons nu boven het hoofd. Verlies hem niet door lafheid…'' Twee geestelijken haken alsnog af. De negentien anderen gaan hun 'tijdelijke' dood tegemoet.' De Martelaren van Gorcum werden in het politiek roerige jaar 1572 door de Watergeuzen in Den Briel opgehangen, omdat zij hun katholieke geloof niet wilden opgeven.

De belangstelling voor spiritualiteit en pelgrimage en ook voor het dramatische verhaal over de Martelaren van Gorcum is groeiende. Het Gorcums Museum en de historische vereniging Oud-Gorcum hebben daarom de handen ineen geslagen om samen met diverse andere organisaties dit jaar een groots project hierover te organiseren. In het museum is in de maanden juni, juli en augustus een tentoonstelling voor breed publiek over de Martelaren van Gorcum te zien. Het thema wordt breder getrokken naar tolerantie, sociale cohesie en wederzijds begrip, zodat aan de hand hiervan tal van nevenactiviteiten kunnen worden gehouden. Er zal een boek verschijnen en er zijn initiatieven om een gedenkteken op te richten aan het pelgrimspad in Gorinchem. Ook zijn er plannen om de gebrandschilderde 'martelarenramen' uit de voormalige RK kerk aan de Haarstraat gedeeltelijk te herplaatsen.

Onderzoek

Nog nooit eerder werd op zo brede wijze aandacht besteed aan de Martelaren van Gorcum, hoewel zij wel bekend zijn in binnen- en buitenland. In 1675werden de geestelijken in Rome zalig en in 1867 door paus Pius IX heilig verklaard.

Gastconservator Roy Tepe bestudeert deze negentien geestelijken, waarvan elf Franciscanen. Ieder heeft zijn eigen verhaal. Belangrijke bron bij dit onderzoek is een boek uit 1603 van G. Estius met getuigenverklaringen. Maar Roy Tepe deed ook onderzoek in Brussel en het Vaticaan. De Martelaren zijn wereldbekend. In landen zoals België, Italië, Amerika, Mexico en Guatemala zijn kerken en kloosters aan hen gewijd. In het Vaticaanse Museum bevindt zich een enorm schilderij over deze tragedie van CeraseFracassini, gemaakt naar aanleiding van de heiligverklaring in 1867.

Strips en theater

Verscheidene musea en kerken stellen voor de tentoonstelling kunstwerken en voorwerpen uit de katholieke eredienst beschikbaar. Ook geven kunstenaars een eigentijdse kijk op het thema. Striptekenaar Geert de Sutter, maker van het stripboek 'De Tijdelijke Dood' leent werk uit en verzorgt onder meer een workshop striptekenen.

De jeugd wordt nadrukkelijk bij dit project betrokken. De Gorcumse school de Uilenhof bereidt een theater-uitvoering voor, waarbij wordt samengewerkt met het Penta College in Brielle. Dit is de eerste fase van een meerjarig samenwerkingsverband dat mede ontstaan is op initiatief van RAAK in Cultuur. Diverse aspecten komen aan de orde zoals de herkomst van het begrip 'martelaar', politieke en religieuze achtergronden en de lessen die uit het verleden geleerd kunnen worden. Daarnaast bereidt ook een lokaal theatergezelschap een voorstelling voor.

Excursie en debat

Bij het evenement Korenslag worden tijdens de finale in de Grote Kerk door verscheidene koren vaderlandse (geuzen) liederen uit Gedenck-Clanck van Valerius (bekend van het Wilhelmus) gezongen zoals 'Merck toch hoe sterck'.

In samenwerking met Oud-Gorcum wordt een debat tussen religieuze groeperingen georganiseerd met een rabbijn, een priester, een dominee en een imam. Ook hierbij worden de jongeren betrokken. En samen met Oud-Gorcum wordt een excursie met rondleiding in de Bedevaartskerk in Brielle verzorgd.