Column: Uitdaagrecht

Mensen doen veel voor hun plezier, is mij weleens opgevallen. Hoe het komt, maar enkele jaren verlustigde ik mij met het invullen van Gorcumse enquêtes. Daarin vroeg de gemeente de mening of beleving van het Digipanel (thans 580 betrokken burgers). Leuk én nuttig toch? Ongetwijfeld heeft de gemeente de uitkomsten altijd zwaar laten wegen in het beleid.

Te toetsen, door burgers of raadsleden, is dat echter niet. Want de uitkomsten worden zo goed als geheim gehouden. Slechts één onderwerp (het Caribabad) lijkt normaal gepubliceerd, rechtstreeks onder de kop Digipanel van de gemeentesite, maar dat blijkt een ‘error’.

Je moet er wel archivaris voor zijn om deepdown de site wel een ander resultaat te vinden, namelijk dat in maart 2023 burgers ‘wonen’ het belangrijkst vonden. Dat was toen de vraag van het gemeentebestuur, dat werkte aan een zogeheten collegeprogramma. Verder gaven de burgers mee het politiek gekissebis zat te zijn en te hopen, dat men zich ten stadhuize wat meer verplaatste in de burgers. Het huidige college werkt ook aan zo’n programma, maar heeft dit keer geen ‘uitvraag’ gedaan.

De enquêtes, gestart in 2013, worden niet rondgestuurd en verwerkt door ambtenaren, maar door een internationaal marktpeilingbedrijf (Ipsos I&O). Hoogste baas van de Nederlandse tak is de economisch geograaf Gerben Huijgen, uit Vriezenveen, geboorteplaats van onze burgemeester.

Een Limburgse concurrent (Invior full contact) werkt voor de gemeente Molenlanden. Zowel via de gemeentesite als rechtstreeks op tipmolenlanden.nl kunnen belangstellenden moeiteloos de uitkomsten zien van alle enquêtes, over onderwerpen als regenboogvlag, azc’s, energietransitie en participatie.

Dat laatste heeft alles te maken met wat sommige gemeenten wellicht ervaren als een zwaard van Damocles: vóór 1 januari moeten ze een Participatieverordening hebben. Dat staat in de ‘Wet versterking participatie op decentraal niveau’. Die beoogt meer dan de huidige Inspraakverordening van Gorcum: óók uitvoering en evaluatie worden voor burgers een veld wit om te oogsten.

Maar ‘t wordt nog gekker: burgers krijgen een uitdaagrecht, ofwel right to challenge. Als ze denken een taak van de gemeente zélf beter te kunnen uitvoeren, dan moet de gemeente dat serieus nemen en na goedkeuring die burgers eventueel zelfs een budget meegeven. Burgers met briljante ideeën worden geholpen door uitdaagrecht.nl. Dat wordt keihard scoren!

Volgens planning gaat de gemeenteraad de verordening dit najaar vaststellen. Of ook dáárvoor een uitgebreid participatietraject op prijs wordt gesteld, zo vroegen D66 en Democraten Gorinchem? Nee, antwoordde het college in november, dat was ‘niet aan de orde.’

René van Dijk