Wat is het meest Gorcumse woord?

GORINCHEM Vanwege het thema van de Boekenweek (‘Je moerstaal’) vroegen we de lezers vorige maand: hoe zit het eigenlijk met die ‘moerstaal’ in Gorinchem? Heeft de stad een eigen dialect? Zo ja, wat is dan een bekend dialectwoord in Gorinchem? Of is het Gorcums dialect door de jaren heen geheel verdwenen?

door Louis van Oort

Uit de inzendingen die we kregen, ontstond een beeld dat er niet een echt Gorcums dialect (meer) is. De meeste ingestuurde woorden en zinnen zullen heel herkenbaar zijn voor de meeste Gorcumers, maar het zijn woorden die ook elders worden gebruikt en niet alleen in Gorinchem.

Een bloemlezing van zulke woorden en uitdrukkingen:

Bekant = bijna (via Sören van Rooij)

Bezjoer = tot ziens (via Marleen van Iperen)

M’n jong = mijn kinderen; keind = kind (via Marcella)

En Erika Willemsen vertelde het volgende:

,,Volgens mij is het echt Gorcums om te zeggen: Ik hep me jas opgehongen.

En ook: Ik hep een vis gevongen.

Deze verkeerde vervoeging heb ik nergens anders gehoord.”

,,Ik leerde van mijn vader lang geleden de woorden: briezebrassen voor lisdodden”, schrijft Geesje van Ooijen. ,,En sobbelen voor pootjebaden. Hij zee ipv zei en vrijen, vree gevreeën.”

ZEUKE

Misschien nog wel het meest oorspronkelijke Gorcumse woord werd genomineerd door Rokus den Hartog uit Dalem, die schreef: ,,Ik sprak ooit een man die vertelde dat hij heel snel via de Arkelpoort de stad verlaten had. Maar: ‘Toen ben ik met het hele zeuke in het paerdewaeter gelazerstraeld.’ Ik nomineer het woord ‘zeuke’ als echt Gorinchems dialect. Wat een zeuke is dat etc.”

De redactie kan zich in deze nominatie vinden en roept bij deze ‘zeuke’ uit tot het meest Gorcumse woord. Waarbij overigens niet gezegd is dat het een zeuke is in Gorinchem!

Lees ook

Wat is het meest Gorcumse woord? Stuur jouw favoriete dialectwoord in en win het boek ‘Dit is Gorinchem’

 

MEER OVER HET GORCUMS DIALECT

We ontvingen ook nog enkele langere inzendingen over het Gorcums dialect, die we u niet willen onthouden.

Zo schrijft Loes van Leeuwen: ,,Als geboren en getogen Gorcumse weet ik uit ervaring dat er echt wel Gurrekems werd gesproken in mijn jonge jaren.

Mijn moeder was ook een Gorcumse en haar vader ook weer. Maar mijn vader kwam uit Hilversum - hij was trouwens de eerste stadshovenier van Gorcum - en die sprak ABN. Mijn moeder probeerde ons dat ook wel een beetje bij te brengen maar toch hoor ik mezelf zo af en toe ook Gorcums praten. Men vindt het een beetje op het Utrechts lijken hoor ik wel eens. Het is een beetje een onverschillig dialect vind ik en wat mij het meest bij is gebleven is geen woord maar een zin en die luidt: Ik liep me me keinderwâge langs het Pèrdewâter.”

HOPELIJK HEDDE ER WA AN

Tot slot een bijdrage van ‘Josje’, bijna volledige in het dialect!

,,Of da je er iets an he da wet ik nie 

Maar kheur me zelf praten nu 

Alleen opschrijven is weer net ietsje anders

🤫

Je moerstaal

Jaja mooie blieken stad 

Als ik aangeuf war ik vandaon kom dak een bliek zei haha 

Niemand wet da wat een bliek is 

Hoe wa zeggen ze dan ..tja 

Maar goed ff terug heul leuk toch 

Ik ben een bliek !!

Trots als een zoetwater vis zwem ik overal heen van t koude 🐸 landje naar vooral Azië … betoverend mooi daar

De taal is denk ik verweven ook met de omtrek, de kleine dorpjes eromheen, en Brabants lijkt er ook op vind ik.

Ze horen / heuren nooit echt waar ik vandaon kom hor 

Meestal zeggen ze ut noorden mar ja das toch echt ni zo 

Ik praat thuis met mijn vader nog dialect, althans mijn mensen waar ik voor zorg en familie en vrienden geven dit ook aan. Mijn beste vriend vind het maar niks, maar ja ‘t zei zo m’n jong zei ik dan.

Ik heur elke dag die streek taal en abn vind ik zonde ga ik nie doen 

Is ok te lastig veur ons bliek

Misschien is dit wa 

Ik wet het nie ge kik mar 

Wat zedde gij khe een bakse koffie for oe 

Tga oe goed heee succes daar !🤗

Ik hoop het goed te hebben verwoord maar spreken en dat opschrijven is dan wel weer een dingetje haha. Hopelijk hedde er wa an .. 🤪”

WINNAARS BOEK

Speciaal vanwege de Boekenweek stelde uitgeverij Watermerk in samenwerking met Stad Gorinchem twee exemplaren van het boek ‘Dit is Gorinchem’ van Erik van Tilborg beschikbaar voor deze lezersvraag naar het Gorcums dialect. Deze boeken gaan naar ‘Josje’ en Rokus den Hartog. Zij hebben inmiddels bericht hierover ontvangen.