Ingezonden: De Gildenwijk en de vraag die steeds moeilijker te beantwoorden wordt

Er lijkt iets te verschuiven in hoe we met onze omgeving omgaan. Alsof zorg voor de natuur en voor je eigen straat geen vanzelfsprekendheid meer is. Alsof het ergens tussen klimaatdebatten en dagelijkse drukte is weggezakt.

Wie door de Gildenwijk loopt, ziet daar de gevolgen van. Afval ligt overal. Niet alleen naast de prullenbak, maar ernaast alsof het er expres niet in hoeft. Vuilniszakken die van balkons worden gegooid. In het park liggen resten van familiediners en picknicks die simpelweg worden achtergelaten. En in sommige gevallen lijkt zelfs opruimen geen overweging meer.

Wanneer ik met mijn kinderen naar de nieuwe speeltuin in het Gijsbert van Andel Park ga, begint het bezoek vaak niet met spelen, maar met opruimen. Blikjes, verpakkingen, plastic. Het is een routine geworden die niet zou moeten bestaan. Een speeltuin zou een plek van zorgeloosheid moeten zijn, niet van opruimwerk.

De wijk zelf verandert mee in dat beeld. De zogenaamde “big five” bestaat hier allang niet meer uit iets natuurlijks of bijzonders, maar uit ratten die je steeds vaker tegenkomt. Je hoeft geen geluk meer te hebben om ze te zien. Ze zijn er gewoon. Dag in, dag uit.

Daarnaast valt op dat steeds vaker complete stukken huisraad simpelweg op straat worden achtergelaten. Banken, kasten, matrassen en ander grofvuil verschijnen niet bij de milieustraat, maar gewoon naast de containers of ergens op een stoep. En dan hebben we het niet over spullen die nog prima een tweede leven kunnen krijgen. Want daarvoor bestaan er in de regio meer dan genoeg kringloopwinkels waar herbruikbare meubels een nieuwe eigenaar kunnen vinden. Wat hier blijft liggen, is geen hergebruik, maar kapot huisraad.

Daarbovenop komt een optelsom van wat je moeilijk nog anders kunt noemen dan verloedering. Lachgaspatronen en rondslingerende ballonnen in het straatbeeld, winkelwagens die nooit zijn teruggebracht, auto’s die met tape bij elkaar worden gehouden en zonder kentekenplaten. Het geeft een gevoel van achteruitgang dat je niet kunt negeren.

Op regenachtige dagen valt het misschien iets minder op, maar op warme dagen is het onmiskenbaar. Wanneer het rond de 25 graden is, hangt er een geur in de wijk die je al tegemoetkomt zodra je de straat in rijdt. Het is geen incident meer, maar een patroon.

Wat het extra wrang maakt, is dat degenen die het wél netjes proberen te doen, er ook nog voor opdraaien. Je scheidt je afval, loopt naar de ondergrondse container en komt erachter dat die niet meer dicht kan omdat iemand anders er te veel in heeft gepropt. Vervolgens mag je extra betalen. Voor andermans gedrag. Dat schuurt, zeker wanneer de kosten sowieso al fors zijn.

Op dat punt wordt de frustratie bijna logisch. Als het netjes doen niet loont, waarom zou je dan nog je best doen? Dat is geen goede conclusie, maar wel een begrijpelijke gedachte in een systeem dat steeds schever voelt.

En toch zit er nog een ander laag onder dit alles.

Want naast alle ergernis loop ik met mijn zoon regelmatig een rondje om afval te prikken. Voor hem is dat belangrijk. Hij ziet dat je zorg moet dragen voor de natuur en je omgeving. Hij doet het zonder cynisme, zonder oordeel. En juist daardoor komt de vraag des te harder binnen.

Hoe leg je een kind uit waarom mensen dit doen? Waarom afval wordt weggegooid waar het niet hoort? Waarom iets wat zo simpel lijkt, toch zo vaak misgaat? Ik merk dat ik daar geen makkelijk antwoord op heb. Alleen stilte en plaatsvervangende schaamte.

De Gildenwijk staat daarmee niet alleen voor een probleem van afval en handhaving (gemeente), ook voor iets fundamentelers. Voor de vraag wat we nog normaal vinden.

De gemeente kan ingrijpen, en dat moet ook. Maar uiteindelijk blijft de kernvraag liggen waar niemand omheen kan. Wat voor wijk willen we eigenlijk zijn? En belangrijker nog: wat laten we onze kinderen zien als normaal?

Pauline Hurkmans