Wat staat daar nou?! Gratis

De reactie gaat niet eens over de knappe prestatie van OKK-ster Nikee, maar toch trekt die reactie meteen mijn aandacht.  “Waardeloos dat niet gewoon iedereen dit kan lezen… maar goed bezig meis.” En daar direct onder: “Overal moet geld verdiend aan worden, zelfs op gratis social pagina.” En ja hoor, mijn irritatie staat meteen aan. 

Misschien komt het doordat ik jaren als redacteur voor deze krant heb gewerkt. Een gratis huis-aan-huisblad inderdaad. Maar gratis betekent niet kosteloos. Het maken van een krant kost geld: redacteuren, fotografen, vormgevers, drukpers, papier. Allemaal mensen en middelen die elke week betaald moeten worden. En ja, de bezorging kan beter, maar die wordt uitbesteed en daar hangt óók gewoon een prijskaartje aan. De uitvoering daarvan ligt bovendien bij de bezorger. Dus laten we de krant daar niet op afrekenen. 

Toen het premiumabonnement werd ingevoerd, snapten we op de redactie heel goed waarom het nodig was: de advertentie-inkomsten liepen terug en de kosten van het maken van een krant bleven stijgen. Maar eerlijk is eerlijk, we hadden ook onze twijfels. Artikelen achter een betaalmuur? In het begin voelde het alsof je schreef voor de kat z’n viool. En ja, ook nu, als lezer, vind ik het soms best… vervelend dat niet alles zomaar te lezen is. Maar ik begrijp het wél. 

Ondertussen komt het grootste deel van de inkomsten van een lokale huis-aan-huis krant uit advertenties. Veel ondernemers zien gelukkig nog steeds het bereik van zo’n krant, maar er zijn er ook genoeg die voor social media kiezen. En zo ontstaat de vicieuze cirkel: minder advertentie-inkomsten, dus bezuinigen, dus minder journalistieke kwaliteit, dus minder lezers, dus nóg minder inkomsten. 

En alsof dat nog niet lastig genoeg is: regionale, lokale en streekomroepen krijgen overheidssubsidies. Uitgeverijen zoals de BDU niet. Die staan met lege handen, terwijl hun kranten wekelijks miljoenen Nederlanders bereiken en mensen informeren over hun eigen dorp, stad en regio. 

En dat maakt lezersbetrokkenheid juist zo belangrijk. Lokale journalistiek draait niet alleen op redacties en adverteerders, maar ook op mensen die het werk waarderen, delen, steunen en serieus nemen. Hoe meer lezers laten horen dat ze lokale verhalen wél belangrijk vinden (en daar best wat voor over hebben), hoe groter de kans dat die verhalen kunnen blijven bestaan. Zonder betrokken publiek valt het fundament onder een huis-aan-huisblad net zo hard weg als de advertenties.  

Ik begrijp daarom heel goed dat kranten andere manieren zoeken om geld te verdienen. De betaalmuur is daar nu eenmaal een onderdeel van. En precies daarom doen die opmerkingen dat iets “gewoon gratis” te lezen moet zijn nog steeds pijn. Zelfs nu, vijf jaar nadat ik er geen journalist meer ben. 

Je zou verwachten dat mensen inmiddels wel begrijpen waarom die betaalmuur bestaat. Maar reacties als deze laten zien dat dat inzicht nog steeds ver weg is.

Mirjam de Swart